ความหมายของการแลกเปลี่ยน
      การแลกเปลี่ยน (Exchange) คือ เป็นกิจกรรมการเปลี่ยนกรรมสิทธิ์การเป็นเจ้าของของสิ่งของ สินค้าหรือบริการ โดยการเสนอสิ่งที่มีค่าหรือ
สิ่งที่อีกฝ่ายต้องการเป็นการตอบแทน
จากความหมายของการแลกเปลี่ยนสามารถสรุปลักษณะของการแลกเปลี่ยนได้ดังนี้
   1. ประกอบด้วยบุคคลหรือกลุ่มบุคคลสองฝ่ายขึ้นไป
   2. แต่ละฝ่ายมีสิ่งที่มีมูลค่าสำหรับอีกฝ่าย
   3. แต่ละฝ่ายมีความสามารถในการติดต่อสื่อสารและการส่งมอบ
   4. แต่ละฝ่ายมีอิสระที่จะยอมรับหรือปฏิเสธในสิ่งที่อีกฝ่ายเสนอ
   5. แต่ละฝ่ายเชื่อว่าเป็นการเหมาะสมหรือพอใจที่จะติดต่อสื่อสารกับอีกฝ่ายหนึ่ง

 

วิวัฒนาการของการแลกเปลี่ยน


ระบบการแลกเปลี่ยนของต่อของ (Barter System)


    ระบบการแลกเปลี่ยนของต่อของ เป็นการนำสิ่งของมาแลกเปลี่ยนกันระหว่างผู้ที่มีความต้องการตรงกัน เช่น นำข้าวสารมาแลกกับหมู นำไข่แลกกับปลา นำผ้าทอแลกกับหนังสัตว์ เป็นต้น การแลกเปลี่ยนในระบบนี้เกิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยโบราณ โดยในยุคแรกมนุษย์ดำรงชีวิตความเป็นเป็นอยู่อย่างง่าย มีการผลิตอาหารและสิ่งต่าง ๆ เพื่อบริโภคภายในครัวเรือน แต่ต่อมาเมื่อสังคมมนุษย์มีการเปลี่ยนแปลงกว้างขวางมากขึ้น มีการติดต่อระหว่างครัวเรือน ความต้องการในการบริโภคมีมากขึ้นและเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เกิดความต้องการในสิ่งของที่ไม่สามารถผลิตขึ้นเองได้ภายในครัวเรือน จึงต้องมีการนำสิ่งของที่ตนผลิตได้ไปแลกเปลี่ยนกับสิ่งของที่ตนต้องการ โดยการแสวงหาคนที่มีความต้องการตรงกันและพอใจในสัดส่วนของการแลกเปลี่ยนระหว่างกัน

     

     ระบบการแลกเปลี่ยนของต่อของ ในทางปฏิบัติมีปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ เกิดขึ้นหลายประการ ได้แก่

 1. ปัญหาความต้องการของคนไม่ตรงกัน  ในการแลกเปลี่ยนโดยใช้ของนั้นจะเกิดการแลกเปลี่ยนเมื่อ    
    ความต้องการของทั้ง 2 ฝ่ายตรงกัน ซึ่งเป็นการยากที่จะหาคนที่มีความต้องการตรงกัน

2. ปัญหาเกี่ยวกับการกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนหรือกำหนดราคา เพราะไม่มีเครื่องมือวัดมูลค่าของสิ่งของ
   ที่นำมาแลกเปลี่ยน ทำให้ไม่ทราบว่าจะกำหนดสัดส่วนใดในการแลกเปลี่ยนอาจเกิดการได้เปรียบเมื่อ
   เปลี่ยนกัน เช่น มีวัว 1 ตัว ต้องการแลกกับไก่ 200 ตัว ดังนั้นการแลกเปลี่ยนอาจไม่เกิดขึ้นถ้าทั้ง 2 ฝ่าย
   ตกลงกันไม่ได้


3. ปัญหาเกี่ยวกับการขนส่ง เพียงการแลกเปลี่ยนโดยใช้ของแลกของ ต้องขนของที่ตนมีอยู่ไปแลกกับ


   คนอื่น บางครั้งอาจต้องเดินทางไกลจึงจะพบผู้ที่มีความต้องการตรงกัน ทำให้เสียเวลาในการขนส่ง
   และสินต้าบางอย่างมีขนาดใหญ่ น้ำหนักมากทำให้ไม่สะดวกในการขนส่งอีกด้วย

4. ปัญหาเกี่ยวกับการเก็บรักษา สิ่งของบางอย่างไม่สามารถเก็บได้นานอาจเกิดความเสียหายก่อนที่
    จะนำไปแลกกับคนอื่น 

5. ปัญหาเกี่ยวกับการให้กู้ยืมและการชำระหนี้ การให้ยืมสิ่งของและจะใช้คืนในอนาคตจะเกิด 

 

 ระบบการแลกเปลี่ยนโดยใช้เงิน (Money System)

        จากการแลกเปลี่ยนในระบบของแลกของมีความไม่สะดวกหลายประการมนุษย์จึงได้คิดค้นหา
วิธีแลกเปลี่ยนในระบบใหม่ที่มีความสะดวกสบายมากกว่าระบบเดิม โดยมีการกำหนดสิ่งของบางอย่างขึ้นมาเป็นสื่อกลาง ในการแลกเปลี่ยน เรียกสิ่งนั้นว่า
เงิน (Money) เงินที่กำหนดขึ้นมาเป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน ต้องเป็นสิ่งที่สังคมยอมรับให้ใช้เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนได้ในระยะแรก ที่ใช้เป็นเงิน ได้แก่ สิ่งของบางชนิดที่สังคมยอมรับซึ่งแตกต่างกัน ไปตามท้องถิ่นสภาพภูมิประเทศและเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เช่น หนังสัตว์ ใบชา ยาสูบ เกลือ เปลือกหอย ลูกปัด เป็นต้น   ส่วนมากจะเป็นสิ่งที่หาได้ยากในสังคมนั้นๆ เพราะ
จะทำให้มีคุณค่าในตัวมันเองแต่เงินที่เป็นสิ่งของมีจำกัดหลายประการ เช่น ไม่ทนทาน เก็บรักษาได้ยาก นำติดตัวไปด้วยไม่สะดวก แบ่งแยกเป็นหน่วยย่อยได้ยาก จึงมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงสิ่งที่นำมาใช้เป็นเงินให้มีความสะดวก และคุณค่ามากขึ้น

   

ระบบการแลกเปลี่ยนโดยใช้เครดิต (Credit System )


เครดิต หมายถึง ความเชื่อที่เกิดขึ้นระหว่างบุคคลหนึ่งกับอีกบุคคลหนึ่งในระยะเวลาหนึ่ง หรือเป็นการที่บุคคลหรือธุรกิจมอบความเชื่อถือและความไว้วางใจให้แก่บุคคลหรือธุรกิจ  เพื่อให้รับสินค้าหรือบริการไปโดยยังไม่ต้องชำระเงินในขณะนั้น

ประเภทของเอกสารเครดิต

เอกสารเครดิตที่ใช้ในปัจจุบัน มีหน่วยงานที่ให้บริการคือ ธนาคารพาณิชย์ทั่วไป สถาบันการเงินต่าง ๆ ซึ่งเอกสารเครดิตที่นิยมใช้ ได้แก่
1. ตั๋วสัญญาใช้เงิน(Promissory Note)
หนังสือตราสารบุคคลหนึ่ง เรียกว่า ผู้ออกตั๋ว ให้คำมั่นสัญญาจะใช้เงินจำนวนหนึ่งให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้รับเงิน
2. ตั๋วแลกเงิน (Bill of Exchange)
ตราสารซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า ผู้สั่งจ่าย สั่งบุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้จ่าย
3. เช็ค (Cheque)
หนังสือตราสารที่บุคคลหนึ่ง เรียกว่ผู้สั่งจ่าย เมื่อทวงถามให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง หรือให้ใช้ตามคำสั่งของบุคคลอีกคนหนึ่งอันเรียกว่า ผู้รับเงิน

ประโยชน์การใช้เอกสารเครดิต
1. มีความสะดวกในการดำเนินธุรกิจ
2. มีความปลอดภัย

   



 ให้นักเรียนตอบคำถามในประเด็นต่อไปนี้

1.  การแลกเปลี่ยน คิออะไร
2.  การแลกเปลี่ยนที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้มีกี่ระบบ อะไรบ้าง
3.  นักเรียนคิดว่าระบบการแลกเปลี่ยนแบบใดที่ดีที่สุดในสังคมปัจจุบัน อธิบาย