เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาข้อมูลทางภูมิศาสตร์

เครื่องมือประเภทอุปกรณ์ทางภูมิศาสตร์

อุปกรณ์ทางภูมิศาสตร์หมายถึงอุปกรณ์ที่ใช้วัดหรือเก็บข้อมูลทางภูมิศาสตร์ในด้านต่างๆเช่นทิศระยะทางความสูงตำแหน่งที่ตั้งอุณหภูมิของอากาศและปริมาณน้ำฝนเป็นต้นสรุปได้ดังนี้


เข็มทิศ เป็นเครื่องมือบอกทิศอย่างง่ายๆ โดยจะทำปฏิกิริยากับแม่เหล็กโลก และแสดงค่าค่าของมุมบนหน้าปัด วิธีใช้เข็มทิศ คือ วางเข็มทิศในแนวระนาบ ปรับหมุนหน้าปัดให้ทิศบอกค่าบนหน้าปัดอยู่ในตำแหน่งที่หันไปทางทิศเหนือแม่เหล็กโลก

ต่อจากนั้นจึงนำเข็มทิศหันเข้าหาตำแหน่งที่ต้องการวัดมุม เช่น เสาธงโรงเรียนเข็มทิศก็จะบอกให้ทราบว่าเสาธงของโรงเรียนอยู่ในทิศใดและทำมุมกี่องศากับทิศเหนือแม่เหล็กโลก

เครื่องมือวัดพื้นที่ (Planimeter) มีลักษณะคล้ายไม้บรรทัดทำด้วยโลหะยาวประมาณ1 ฟุต ใช้สำหรับวัดพื้นที่ในแผนที่โดยเครื่องจะคำนวณให้ทราบค่าของพื้นที่และแสดงค่าบนหน้าปัด



เทปวัดระยะทางใช้สำหรับวัดระยะทางของพื้นที่เมื่อลงไปสำรวจหรือเก็บข้อมูลภาคสนามเทปวัดระยะทางมี3 ชนิด ได้แก่เทปที่ทำด้วยผ้าเทปที่ทำด้วยโลหะและเทปที่ทำด้วยโซ่

เครื่องมือย่อขยายแผนที่(Pantograph)เป็นอุปกรณ์ที่ใช้จัดทำแผนที่อย่างหนึ่ง เพื่อย่อหรือขยายแผนที่ให้ได้ขนาดหรือมาตราส่วนตามที่ต้องการโดยทั่วไปนิยมใช้แบบโต๊ะไฟซึ่งมีแท่นวางแผนที่ต้นฉบับและมีไฟส่องอยู่ใต้กระจกทำให้แผนที่ต้นฉบับปรากฏเป็นเงาบนกระจกอย่างชัดเจนทั้งนี้ผู้จัดทำแผนที่ดังกล่าว จะต้องลอกลายเพื่อย่อหรือขยายแผนที่ด้วยมือของตนเอง



กล้องวัดระดับ (Telescope)เป็นอุปกรณ์วัดระดับความสูงจากพื้นดิน เพื่อสำรวจพื้นที่สร้างถนนโดยจะช่วยกำหนดระดับแนวถนนได้ตามที่ต้องการ




ล้องสามมิติ หรือ สเตริโอสโคป (Stereoscope) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ดูรูปถ่ายทางอากาศ เพื่อพิจารณาความสูงต่ำของลักษณะภูมิประเทศในพื้นที่นั้นๆ



เครื่องมือวัดลักษณะอากาศ

เครื่องมือวัดลักษณะอากาศเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ศึกษาทางภูมิศาสตร์อย่างหนึ่งมีหลายชนิดดังนี้

เทอร์โมมิเตอร์(Thermometer)เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดอุณหภูมิของอากาศ ดยทั่วไปนิยมใช้แบบหลอดแก้วที่บรรจุปรอทหรือแอลกอฮอล์ไว้ภายในค่าของอุณหภูมิมี 2 ระบบดังนี้

1ระบบเซนเซียส( 0 - 100องศา )

2ระบบฟาเรนไฮต์( 32 – 212องศา )

บารอมิเตอร์ (Barometer)เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดความกดอากาศ มี2ชนิด คือ

แบบปรอทซึ่งประกอบด้วยอุปกรณ์สำคัญ 2 อย่าง คือ หลอดแก้วและอ่างแก้วที่บรรจุปรอท


แบบแอนิรอยด์
(Aneroid) เป็นแบบตลับโลหะขนาดเล็ก ที่หน้าปัดมีเข็มแสดงค่าความกดอากาศไว้

aneroid


แอโรเวน (Aerovane) เป็นอุปกรณ์สำหรับวัดทิศทางและวัดความเร็วของลม แยกตามลักษณะการใช้งานได้2ชนิด ดังนี้

แอนนิโมมิเตอร์(Anemometer) ใช้วัดความเร็วของลม


วินเวน
(WindVane)ใช้วัดทิศทางของลม มีลักษณะเป็นรูปไก่ หรือ ลูกศร


เครื่องวัดน้ำฝน
(Rain Gauge) ทำด้วยโลหะทรงกระบอกซ้อนกัน2 ชั้น


ไฮโกรมิเตอร์ (Hygrometer) ใช้วัดความชื้นของอากาศ โดยมีเส้นผมเป็นอุปกรณ์สำคัญถ้าอากาศมีความชื้นสูงจะทำให้เส้นผมยืดตัวแต่ถ้าความชื้นน้อยเส้นผมจะหดตัวทั้งนี้หน้าปัดจะแสดงค่าความชื้นบนกระดาษกราฟให้เห็น

ไซโครมิเตอร์(Psychometer) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดความชื้นของอากาศอีกแบบหนึ่ง ประกอบด้วย เทอร์โมมิเตอร์2อัน เทอร์โมมิเตอร์ปรอท(เทอร์โมมิเตอร์ตุ้มแห้ง)และเทอร์โมมิเตอร์ที่ใช้ผ้ามัสลินหล่อน้ำให้เปียกอยู่ตลอดเวลา (เทอร์โมมิเตอร์ตุ้มเปียก)

แบบฝึกที่ 3 เรื่องเครื่องมือทางภูมิศาสตร์
ให้นักเรียนเลือกศึกษาเครื่องมือทางภูมิศาสตร์มา 1 อย่าง แล้วอธิบายการใช้และประโยชน์ของเครื่องมือนั้นอย่างละเอียด
แผนที่