ราคาดุลยภาพและปริมาณดุลยภาพ  หมายถึง  ราคาหรือปริมาณที่ผู้บริโภคพอใจที่จะซื้อหรือใช้   และผู้ผลิตหรือผู้ขายพอใจที่จะขายหรือผลิต ทั้งนี้เนื่องจากในตลาดที่มีการซื้อขายสินค้ากันอย่างเสรี  ผู้ผลิตและผู้บริโภคย่อมจะพยายามแสวงหาผลประโยชน์ให้ตนเองมากที่สุดเท่าที่จะทำได้  กล่าวคือ ผู้บริโภคต้องการสินค้าราคาต่ำ  ส่วนผู้ขายต้องการขายในราคาสูง  ซึ่งจะทำให้ความต้องการสูงขึ้น  สินค้าที่คงเหลือจะสามารถขายให้หมดไปได้   ถ้าในขณะใดขณะหนึ่งราคาสินค้าต่ำเกินไปเมื่อเทียบกับปริมาณความต้องการ  สินค้าก็จะขาดแคลน  ผู้ซื้อสินค้าในตลาดย่อมจะแย่งกันซื้อ  ซึ่งจะส่งผลให้ราคาสินค้ามีราคาสูงขึ้น  เมื่อราคาสินค้าสูงขึ้น  ความต้องการจะลดลง  ซึ่งจะทำให้ส่วนที่ขาดแคลนหายไปด้วย  ในที่สุดก็จะถึงจุดดุลยภาพ 

ดังตารางข้างล่าง

     ราคาสินค้า

ปริมาณความต้องการซื้อ
(Demand)
ปริมาณความต้องการขาย
(Supply)
          
20 7 1 สินค้าขาดตลาด  6
25 6 2 สินค้าขาดตลาด  4
30 5 3 สินค้าขาดตลาด  2
35 4 4 สินค้าพอดี
40 3 4 สินค้าล้นตลาด  2
45 2 6 สินค้าล้นตลาด  4
50 1 7 สินค้าล้นตลาด  6

 

                  จากตาราง ถ้าสินค้าราคา 20 บาท ผู้บริโภคมีความต้องการซื้อถึง 7  แต่ในตลาดกลับมีความต้องการที่จะขายเพียง 1  หมายความว่า สินค้าขาดตลาด (Shortage)  ดังนั้นหากผู้บริโภคต้องการซื้อสินค้าเพิ่มขึ้น ก็ต้องซื้อที่ราคาสูงขึ้นคือ 35 บาท    เพื่อที่จะบริโภคสินค้าได้ตรงตามความต้องการ  แต่ในทางกลับกัน ราคาสินค้า 40  บาท ณ ราคานี้ผู้ขายมีความต้องการขายถึง 4 แต่ผู้บริโภคกลับมีความต้องการซื้อเพียง   3  เท่านั้น สินค้าจึงล้นตลาด (Excess) ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ ราคาสินค้าแพงไปในสายตาของผู้บริโภค ดังนั้นหาก ผู้ขายต้องการขายสินค้าในปริมาณที่มากขึ้น ก็ต้องทำการปรับราคาลง ทำให้ในที่สุดปริมาณสินค้าซึ่งทั้งผู้ซื้อ และผู้ขายมาพบกัน ก็คือ ปริมาณสินค้าที่ 4   ณ ราคา 35 บาท   โดยปริมาณที่ทำให้อุปสงค์ของผู้บริโภค เท่ากับอุปทานของผู้ขายนี้ เราเรียกกันว่า ปริมาณดุลยภาพ (Equilibrium Quantity) และราคาที่ทำให้อุปสงค์ของผู้บริโภค เท่ากับอุปทานของผู้ขาย เราจะเรียกว่า ราคาดุลยภาพ (Equilibrium Price)   ดังนั้นราคาดุลยภาพ  คือ ราคาที่ทั้งผู้บริโภค และผู้ขาย เต็มใจที่จะซื้อ หรือขายสินค้า หรือบริการในปริมาณที่เท่ากันพอดีนั่นเอง   ดังกราฟ 

  

    ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่    

                                                        ราคาดุลยภาพ
                                                        ราคาดุลยภาพ

 

ที่มา
http://learners.in.th/file/komkrid/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%B8%E0%B8%A5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E.doc