เซิ้งแหย่ไข่มดแดง

         ในอดีตนั้น การประกอบอาหารและการเสาะหาแหล่งอาหารของชาวไทอีสานในความเป็นอยู่แบบพอเพียงไม่ได้ซื้อหาจากตลาดหรือ
ร้านค้าดั่งเช่นในปัจจุบัน ชาวอีสานในอดีตจึงออกแสวงหาอาหารในแหล่งธรรมชาติใกล้ชุมชน เช่น ในท้องนา ป่าชุมชน ป่าทาม รวมไปถึงในแหล่งน้ำตามธรรมชาติ แม้ว่าปัจจุบันวิถีชีวิตบางอย่างจะเปลี่ยนแปลงไปบ้างก็ตาม ด้วยกระแสบริโภคนิยม บางท้องที่หรือบางชุมชนก็ยังหาอยู่หากินอย่างพอเพียงตามวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมกันอยู่ 
         “ไข่มดแดง” รวมถึงตัวอ่อนของมดแดง ก็ถือได้ว่าเป็นอาหารอีสานที่หารับประทานได้ในช่วงหน้าแล้งเท่านั้น ถือได้ว่าเป็นอาหารตามฤดูกาลแม้ในปัจจุบันก็ยังได้รับความนิยมในการบริโภคกันอยู่ ด้วยรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ และสามารถหาได้ง่ายๆในท้องถิ่น ซึ่งกรรมวิธีการหาไข่มดแดงจะต้องมีอุปกรณ์ คือ ไม้ไผ่ยาวผูกปลายด้วยตะกร้า และมีคุใส่น้ำเตรียมไว้ใส่ไข่มดแดงที่แหย่ได้ แล้วใช้เศษผ้ากวนเอาตัวมดแดงแยกออกจากไข่ เพื่อนำไปประกอบอาหารต่อไป
            ภาควิชานาฏศิลป์ วิทยาลัยครูบุรีรัมย์ (มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์)  ได้ศึกษารูปแบบการแหย่ไข่มดแดงของชาวบ้านโดย อ.ประชัน คะเนวัน และ อ. ดรรชนี อุบลเลิศ ได้ศึกษาขั้นตอนอย่างละเอียด ก่อนจะนำมาประดิษฐ์เป็นชุดการแสดง “เซิ้งแหย่ไข่มดแดง” ซึ่งมีความสนุกสนานเร้าใจในแบบศิลปการแสดงแบบชาวอีสาน ซึ่งได้แสดงออกถึงการออกไปหาไข่มดแดง ซึ่งได้มาอย่างยากลำบาก ทั้งต้องถูกมดแดงกัดหรือไต่ตามเสื้อผ้า การกวนแยกตัวมดแดงออกจากไข่ ทำให้ชุดการแสดงนี้บอกเล่าวิธีการได้อย่างละเอียด ลายดนตรีที่ใช้ได้แก่ ลาย สุดสะแนน ลายเซิ้งบั้งไฟ
           อุปกรณ์ประกอบการแสดงได้แก่ ฝ่ายหญิงจะถือคุใส่น้ำและเศษผ้าเหน็บไว้ที่เอว และฝ่ายชายจะถือตะกร้าผูกติดกับไม้ไผ่ยาวเพื่อใช้แหย่ไข่มดแดง

การแต่งกาย

  1. ชาย  สวมเสื้อผ้าฝ้ายย้อมครามแขนสั้น นุ่งโสร่ง ใช้ผ้าขิดหรือผ้าขาวม้ามัดเอว และโพกศีรษะ

  2. หญิง  สวมเสื้อแขนกระบอก ห่มสไบขิด นุ่งผ้าซิ่นมัดหมี่ยาวคลุมเข่า ผมเกล้ามวยประดับดอกไม้ สวมเครื่องประดับเงิน

ภาพการรำเซิ้งแหย่ไข่มดแดง
Dsc00505
อธิบายท่ารำ
1.ผู้ชายถือไม้ พร้อมกับเดินย่ำเท้า ในท่าออก ซึ่งผู้ชายจะทางด้านซ้ายมือของผู้หญิง
2.ผู้หญิงถือกระกล้าเดินย่าเท้า พร้อมกับแทงมือขวาขึ้นลง  ทั้งคู่พร้อมกับแปลแถวเป็นแถวปากพนังหรือตัววีนั้นเอง
 3.ผู้ชายหันหน้ามามองผู้หญิงโดยนำมือซ้ายมาป้องระดับหน้า  ผู้หญิงก็หันมาเรียกผู้ชายโดยนำมือขวาเรียกหรือกวักมือจนหมดจังหวะ
  
Dsc00508
4.ผู้ชายจับไม้สูง  ในท่าแหย่ไข่ วิ่งแหย่ขึ้นหน้า 3 ครั้ง
5.ผู้หญิงนั่งตบมือ
Dsc00509
 
6.ผู้ชายนำไม้มาเคาะที่ผู้หญิงพร้อมยืนตบไม้ด้วย
7.ผู้หญิงนั่งเอามือเคาะไม้ เก็บไข่มดแดง
Dsc00510
 
8.ผู้หญิงลุกขึ้นปัดเหมือนมดแดงกัด  ผู้ชายทำเช่นกันปัดตัวเองและปัดให้ผู้หญิง
9ทั้งคู่ทำ ตั้งท่าที่ 4 - 8 ประมาณ 3 ครั้ง
10. ผู้ชายจับไม้แล้วเดินแปลแถวเป็นวงกลม 
Dsc00511
  
 11.ทั้งคู่นั้งลง ผู้ชายหันหน้าเข้าวงแล้ววางไม้ และนั่งตบมือ   ผู้หญิงหันหน้าเข้าวงจับตระกล้า แล้วนั่งเคาะตระกล้า ตามจังหวะ
Dsc00512
 
 12. ผู้ชายลุกขึ้นเดินรอบวงกลม  ผู้หญิงนั่งเขานำตระกล้ามาเคาะระดับไหล่  ผู้หญิงลุกขึ้นแล้วทั่งคู่ก็ทำท่าปัดเหมือนมดกัด  แล้วทั่งคู่ทำท่านี้อีกประมาณ 3 ครั้ง
13.ทั้งคู่หันหน้าเข้าหากันจับตระกล้าร่อนไปมาตามจังหวะ แล้ววางตระกล้ว นั่งตบมือ
14.ทั้งคู่จีบม้วนมือคลายมือออกวงระดับกลาง   จีบม้วนวงระดับอก  จีบม้วนไขว้มือระดับอก
15.ผู้ชายจับไม้ ผู้หญิงจับตระกล้า ลุกขึ้นผู้ชายจับมือผู้หญิง แตะเท้าไปทางว้ายก่อน แล้วไปทางขวา สลับไปมาจนหมดจังหวะ  พร้อมกับเดินเข้าเวที
 
 รับงานแสดงนาฏศิลป์ไทย เช่น โนราใต้ เป็นต้น
สามารถติดต่อได้ที่ คุณกิตติพัฒน์ หรือน้องพัด Tel:08-90365716