เกษตรผสมผสาน

         การทำการเกษตรที่มีการเพาะปลูกพืชหลายชนิดทั้งพืชสวน พืชไร่ เลี้ยงปลา เป็นต้น การทำการเกษตรผสมผสานไม่มีการจำเพาะเจาะจงในการแบ่งพื้นที่เพาะปลูก ซึ่งแตกต่างจากการทำการเกษตร “ทฤษฎีใหม่” ที่จะต้องมีการกำหนดพื้นที่การเพาะปลูกให้ได้สัดส่วนที่เหมาะสม คือ 30:30:30:10

เกษตรผสมผสาน

1. ภูมิปัญญาไทยด้าน เกษตรกรรม : เกษตรผสมผสาน

1.1 เนื้อหาสาระของความรู้ที่ได้จากการเรียนรู้ สืบทอด และอนุรักษ์

- การปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้มูลสัตว์ และเศษวัชพืช

- วิธีการขยายพันธุ์ไม้ผลต่างๆ

- การเก็บรักษาและการขยายเมล็ดพันธุ์ผัก

- การผสมพันธุ์สัตว์ เช่น สุกร วัว

- การดูแลรักษาต้นไม้ ก่อนออกดอกและหลังติดผล

- การดูแลทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ไม่ให้ถูกทำลายด้วยการ ไม่แพ้วถางป่า ไม่ใช่สารเคมีต่างๆ

1.2 เนื้อหาสาระของความรู้ที่ท่านได้จากการค้นคว้า ทดลองปฏิบัติด้วยตนเอง

- การปลูกผักหวาน

- การบังคับให้ชะอมออกยอดนอกฤดู


- การป้องกันมิให้วัวมากัดกินยอดอ่อนของต้นไม้

- การดูแลต้นไม้ผลให้ติดผลดี

- การปลูกพืชผักสวนครัวแบบหมุนเวียนแปลง

- เทคนิคการปลูกพืชผักสวนครัวและการดูแล

2. การจัดตั้งศูนย์การเรียนภูมิปัญญาไทย

2.1 วัตถุประสงค์ที่ต้องการจัดตั้งศูนย์การเรียนภูมิปัญญาไทย คือเพื่อเป็นจุดถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ที่ประสบความสำเร็จด้วยตนเอง เป็นที่พบปะแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ ของผู้ที่มาศึกษาดูงาน

2.2 ขั้นตอน/แนวทางการจัดตั้งศูนย์การเรียนภูมิปัญญาไทย

1. จัดตั้งกรรมการผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการศูนย์ฯ และกลุ่มองค์กร

2. สำรวจและเก็บข้อมูลเกี่ยวกับกลุ่มเกษตรกรและกลุ่มเครือข่ายที่มีความสนใจที่จะมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

3. จัดเก็บข้อมูลและจัดหาเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรเพื่อแจกจ่ายให้แก่เกษตรกรและผู้ที่สนใจ ในหลักสูตรต่างๆ เช่น แผ่นพับ ฯลฯ

4. คิดค้นหาหลักสูตรที่เหมาะสมสำหรับการถ่ายทอดแก่เกษตรกรและผู้ที่สนใจ

5. กำหนดแผนการปฏิบัติงานของศูนย์ฯ ให้เหมาะสม

2.3 แนวทาง / กิจกรรมที่จะดำเนินการ                                                                                                                                                                        จัดการอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการเกษตรผสมผสาน (เกษตรธรรมชาติ) ของศูนย์การเรียนรู้บ้านแสงเทียน ให้แก่เกษตรกรและผู้ที่สนใจเพื่อเป็นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้ยั่งยืนเสมอไป

2.4 วิธีการ / กระบวนการถ่ายทอดและเผยแพร่ความรู้ให้ผู้ที่สนใจ

- โดยการบรรยายและพาออกไปดูพื้นที่

- โดยการสาธิตให้ดูและให้ลองปฏิบัติจริง

- โดยการจัดพิมพ์ใส่ในกระดาษ แจกจ่ายให้แก่ผู้ที่สนใจ เช่น สูตรวิธีการดูแลไม้ผลต่างๆ สูตรปุ๋ยสมุนไพร ต่างๆ ฯลฯ

2.5 การสร้าเครือข่าย                                                                                                                                                                                                 หลังจากที่มีเกษตรกรและผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษาดูงานจากทางศูนย์ฯ แล้ว ทางศูนย์ฯ ก็แนะนำให้เกษตรกรและผู้ที่สนใจไปรวบรวมสมาชิกและจัดตั้งองค์กรเครือข่ายกันเอง ให้เป็นไปในรูปของกลุ่มเพื่อการพบปะ แลกเปลี่ยน ความรู้ทางการเกษตรซึ่งกันและกัน จนถึงการออมทรัพย์ต่างๆ ทางเครือข่ายที่สร้างใหม่เข้มแข็งแล้ว ก็อาจจะพากันมาศึกษาดูงานกับการศูนย์ฯ ที่ให้แนวคิดไปหรือกับองค์กร หรือกับศูนย์การเรียนรู้อื่นๆ ก็ได้

2.6 ปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการจัดตั้งศูนย์การเรียนภูมิปัญญาไทย                                                                                                                       ทางศูนย์ฯ และกลุ่มองค์กรยังขาดวิทยากรที่มีความรู้ในเรื่องของการแปรรูปอาหาร ถนอมอาหาร การวิเคราะห์ดิน ต่างๆ และยังขาดอุปกรณ์ในการสาธิต ที่จะเป็นตัวช่วยให้เห็นผลเร็วขึ้น เช่น เครื่องอบแห้ง เครื่องบดและสับเศษวัชพืช เครื่องผสมอาหารสัตว์ ฯลฯ

2.7 ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะอยากให้มีการสนับสนุนงบประมาณแก่ศูนย์ฯ อย่างนี้ไปเรื่อยๆ เพื่อเป็นการป้องกันมิให้ภูมิปัญญาชาวบ้านของเรานี้ถูกลืมเลือนไปด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่

3. ผู้ที่ได้รับการถ่ายทอดความรู้ และกลุ่มเป้าหมายที่จะได้รับประโยชน์จากศูนย์การเรียนภูมิปัญญาไทยที่จะจัดตั้งขึ้น

1. กลุ่มคณะผู้นำชาวบ้าน บ้านไทรงาม อ.นาน้อย มาศึกษาดูงานเรื่องการประกอบอาชีพเกษตรแบบผสมผสาน โดยการนำของชมรมอนุรักษ์พันธุ์พืชน่าน

2. กลุ่มคณะนักเรียนระดับมัธยมต้น โรงเรียนบ้านหาดเค็ด มาศึกษาดูงานเรื่องการทำสวนแบบผสมผสาน โดยการนำของคณะครูโรงเรียนบ้านหาดเค็ด จ.น่าน

3. กลุ่มคณะนักเรียนระดับมัธยมต้น โรงเรียนบ้านน้ำเกี๋ยน มาศึกษาดูงานเรื่องการทำสวนแบบผสมผสาน โดยการนำของนายไกรศักดิ์ กันทะ อาจารย์ 2 โรงเรียนบ้านน้ำเกี๋ยน จ.น่าน

4. คณะสถาบันพระบรมราชชนก สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข มาศึกษาดูงานเรื่องการทำการเกษตรแบบผสมผสาน โดยการนำของ น.พ.อุกฤษฎร์ มิลินทางกูร รองผู้อำนวยการฯ

5. คณะเจ้าหน้าที่จากสำนักงานเกษตรอำเภอท่าวังผาและเกษตรกรจากศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีประจำตำบลผากอ (ศูนย์นำร่อง) อ.ท่าวังผา มาศึกษาดูงานเรื่องการทำไร่นาสวนผสมตามแนว ทฤษฏีใหม่และการเกษตรแบบยั่งยืน

6. คณะผู้เข้าร่วมการประชุมสัมมนาในการเพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาการการเกษตรแบบยั่งยืน มาศึกษาดูงานเรื่องการทำการเกษตรแบบผสมผสานโดยการนำของคุณรัตติยากร ไชยสิทธิ์ ทีมงานมูลนิธิหมู่บ้าน

7. คณะเจ้าหน้าที่สถาบันพัฒนาประชากรและชุมชนนานาชาติ (PDI) และมูลนิธิพิทักษ์ธรรมชาติเพื่อชีวิตจากจังหวัดอุบลราชธานี, กาญจนบุรี, กรุงเทพฯ มาศึกษาดูงานเรื่องเกษตรธรรมชาติ เกษตรยั่งยืน

8. คณะเจ้าหน้าที่มูลนิธิพัฒนาไท มาศึกษาดูงานเรื่องวิธีการจัดการเกษตรยั่งยืนโดยการประสานงานจากมูลนิธิฮักเมืองน่าน

9. คณะทำงานวิทยุเด็กและเยาวชน AM 918, สำนักข่าวเด็กและเยาวชน "ขบวนการตาสัปปะรด, ศูนย์ประสานงานเด็กและเยาวชนสร้างสรรค์เพื่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม (YPLR) ชมรมอาสา พัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนดุสิต มาศึกษาดูงานเรื่องวิธีการจัดการแนวคิดเกษตรยั่งยืน

10. คณะเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร อ.เมือง, อ.แม่ใจ, อ.ดอกคำใต้, อ.จุน มาศึกษาดูงานเรื่องการทำการเกษตรแบบผสมผสานโดยการนำของนายถนอม สุริยะ หัวหน้าฝ่ายแผนงาน สำนักงานเกษตรจังหวัดพะเยา

11. คณะจากสถาบันทรัพยกรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ มาศึกษาดูงาน เรื่องการทำการเกษตรแบบปลอดสารพิษ โดยการนำของ คุณไตรรงค์ แก้ววัฒนะ

12. กลุ่มผู้ใช้น้ำตามทฤษฎีใหม่ มาศึกษาดูงานเรื่องการทำการเกษตรแบบผสมผสาน โดยการนำของ นวก.พัฒนาชนบท 5 สนง. ร.พ.ช. น่าน

13. กลุ่มสมัชชาเยาวชนชาวไทยภูเขา มาศึกษาดูงานเรื่อง วิธีการทำการเกษตรแบบพอเพียงโดยการนำของ นายนำศักดิ์ แซ่โง้ ประธานสมัชชาเยาวชนชาวไทยภูเขา

14. คณะครูและนักเรียนโรงเรียนบ้านห้วยหง สอบ.แม่จริม มาศึกษาดูงานเรื่องการเกษตรผสมผสานแบบยั่งยืน โดยการนำของ อ.ยุทธชัย ชมพู ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยหง จ.น่าน

15. คณะดูงานจาก อ.สุวรรณคูหา อ.นากลาง จ.หนองบัวลำภู มาศึกษาดูงานเรื่องแนวคิดและการแปรรูปอาหาร และรูปแบบของการเกษตรแบบผสานผสาน โดยการนำของนายเพชรเยาว์ ภิเศก เจ้าหน้าที่ประจำโครงการเกษตรชมถาวร องค์การนานาชาติแพลนฯ ส.น.ง. หนองบัวลำภู

16. กลุ่มผู้ใช้น้ำ บ้านน้ำเกี๋ยนใต้ ต.น้ำเกี๋ยน มาศึกษาดูงานเรื่องวิธีทำการเกษตรแบบผสมผสานโดยการนำของ คุณดุลพินิจ อินทะจักษ์ นวก. พัฒนาชนบท 5 ส.น.ง. ร.พ.ช. น่าน

17. คณะดูงานตัวแทนจากชุมชนที่อาศัยอยู่ตามฝั่งแม่น้ำโขง จ.อุบลราชธานี มาศึกษาดูงานเรื่องการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ และเกษตรยั่งยืน โดยการนำของนายศิรสิทธิ์ จรูญศรี ผู้ประสานงานโครงการมูลนิธิพิทักษ์ธรรมชาติเพื่อชีวิต

18. คณะนักศึกษาปริญญาโท สาขาการจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม มาศึกษาดูงานเรื่องการเกษตรผสมผสาน โดยการนำของคณาจารย์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

19. คณะนักเรียนจากโรงเรียนภูผาม่าน จ.ขอนแก่น มาศึกษาดูงาน เรื่อง การขยายพันธุ์สัตว์ พันธุ์พืช และการเกษตรผสมผสาน โดยการนำของ อาจารย์นวลใย ทิพเจริญ

20. คณะดูงานจากโครงการอนุรักษ์และพัฒนาป่าชุมชนทุ่งแสลงหลวง ประชาชนชาวอำเภอเนินมะปราง จ.พิษณุโลก มาศึกษาดูงานการทำการเกษตรแบบผสมผสานโดยการนำของนางวัชรา สามา ผู้รับผิดชอบโครงการฯ

 

ความรู้ดีๆ จาก

http://blog.eduzones.com/offy/3978