ที่มาของหลักสูตรสถานศึกษา

     พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ  พุทธศักราช  2542  มาตรา  27  กล่าวว่า  ให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อความเป็นไทย  ความเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ  การดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพตลอดจนเพื่อการศึกษาต่อ

     ให้สถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีหน้าที่ทำสาระหลักสูตรตามวัตถุประสงค์ในวรรค  หนึ่งส่วนที่เกี่ยวกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม  ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณลักษณะอันพึงประสงค์  เพื่อเป็นสมาชิกที่ดีของครอบครัว  สังคม  และประเทศชาติ 

     จากมาตรา  27  ดังกล่าวข้างต้นผู้รับผิดชอบในการจัดหลักสูตรจึงมี  2  ระดับได้แก่  ระดับชาติให้คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดหลักสูตรแกนกลาง ส่วนระดับท้องถิ่นให้สถานศึกษาขั้นพื้นฐานจัดทำสาระหลักสูตรที่เกี่ยวกับท้องถิ่นสถานศึกษาทุกแห่งจึงต้องจัดทำหลักสูตรที่เหมาะสมกับท้องถิ่น  ซึ่งเรียกว่า  “หลักสูตรสถานศึกษา” 

ความหมายหลักสูตรสถานศึกษา

     หลักสูตรสถานศึกษา  เป็นแผนหรือแนวทางหรือข้อกำหนดของการจัดการศึกษา  ที่จะพัฒนาให้ผู้เรียนมีความรู้  ความสามารถ  โดยส่งเสริมให้แต่ละบุคคลพัฒนาไปสู่ศักยภาพสูงสุดของตน  รวมถึงลำดับขั้นของมวลประสบการณ์ที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้สะสมซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนนำความรู้ไปสู่การปฏิบัติได้  ประสบความสำเร็จในการเรียนรู้ด้วยตนเอง  รู้จักตนเอง  มีชีวิตอยู่ในโรงเรียน  ชุมชน  สังคม  และโลกอย่างมีความสุข 

 ความสำคัญของหลักสูตรสถานศึกษา

     หลักสูตรสถานศึกษา  มีความสำคัญต่อการช่วยพัฒนาผู้เรียนในทุก  ๆ  ด้าน  สามารถชี้แนะให้ผู้บริหารสถานศึกษา  ครู  อาจารย์  ตลอดจนผู้เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาได้พยายามจัดมวลประสบการณ์ให้แก่ผู้เรียนได้พัฒนาตนเองในด้านความรู้  ทักษะ  คุณธรรม จริยธรรม  และคุณลักษณะอันพึงประสงค์บรรลุตามจุดหมายของการจัดการศึกษา

     สถานศึกษาจะต้องทำงานร่วมกับครอบครัวและชุมชน  ท้องถิ่น  วัดหน่วยงานและสถานศึกษา  ทั้งภาครัฐและเอกชนในท้องถิ่น  เพื่อให้เกิดผลตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรสองประการ  ซึ่งจุดมุ่งหมายทั้งสองประการนี้ให้แนวทางที่สำคัญซึ่งสถานศึกษาต้องพัฒนาหลักสูตรภายในบริบทและแนวทางนั้น  ๆ  ดังนี้

  1.  หลักสูตรสถานศึกษาควรพัฒนาให้เด็กเกิดความสนุกสนานและความเพลิดเพลินในการเรียนรู้เปรียบเสมือนเป็นวิธีสร้างกำลังใจและเร้าใจให้เกิดความก้าวหน้าแก่ผู้เรียนให้ได้มากที่สุด  มีความรู้สูงสุด  สำหรับผู้เรียนทุกคน  ควรสร้างความเข้มแข็ง  ความสนใจ  และประสบการณ์ให้ผู้เรียนและพัฒนาความมั่นใจ  ให้เรียนและทำงานอย่างเป็นอิสระและร่วมใจกัน  ควรให้ผู้เรียนมีทักษะการเรียนรู้สำคัญ  ๆ  ในการอ่านออกเขียนได้  คิดเลขเป็น  ได้ข้อมูลสารสนเทศ  และเทคโนโลยีสื่อสาร  ส่งเสริมจิตใจที่อยากรู้  อยากเห็น  และมีกระบวนการคิดอย่างมีเหตุผล

2.  หลักสูตรสถานศึกษาควรส่งเสริมการพัฒนาด้านจิตวิญญาณ  จริยธรรม  สังคม วัฒนธรรมและโดยเฉพาะพัฒนาหลักการในการจำแนกระหว่างถูกและผิด  เข้าใจและศรัทธาในความเชื่อของตน ความเชื่อและวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน  มีอิทธิพลต่อตัวบุคคลและสังคม  หลักสูตรสถานศึกษาต้องพัฒนาหลักคุณธรรมและความอิสระของผู้เรียนและช่วยให้เป็นพลเมืองที่มีความรับผิดชอบ  สามารถช่วยพัฒนาสังคมให้เป็นธรรมขึ้น  มีความเสมอภาค  ควรพัฒนาความตระหนัก  เข้าใจ  และยอมรับสภาพแวดล้อมที่ตนดำรงชีวิตอยู่  ยึดมั่นในข้อตกลงร่วมกันต่อการพัฒนาที่ยั่งยืนทั้งในระดับส่วนตน  ระดับท้องถิ่น ระดับชาติ  และระดับโลก  หลักสูตรสถานศึกษาควรสร้างให้ผู้เรียนมีความพร้อมในการเป็นผู้บริโภคที่ตัดสินใจแบบมีข้อมูลและเป็นอิสระและเข้าใจในความรับผิดชอบ

     สำหรับกระบวนการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษานั้น  แบ่งออกได้  หลายขั้นตอนแต่ใน

เอกสารนี้ จะขอกล่าวถึงขั้นตอนของการจัดทำสาระหลักสูตรสถานศึกษาเท่านั้นดังต่อไปนี้ 

  1.  การศึกษาข้อมูลสารสนเทศของสถานศึกษา

  2.  กำหนดวิสัยทัศน์  ภารกิจ  เป้าหมาย  และคุณลักษณะอันพึงประสงค์

  3.  กำหนดโครงสร้างหลักสูตรสถานศึกษา

  4.  กำหนดสาระการเรียนรู้  และผลการเรียนรู้ที่ความหวังรายปี  หรือรายภาค

  5.  กำหนดคำอธิบายรายวิชา

  6.  กำหนดหน่วยการเรียนรู้ 

 ที่มาของข้อมูล : เอกสารการเรียนการสอนรายวิชา  หลักสูตรและการจัดการศึกษาขึ้นพื้นฐาน