หมายถึงบริษัทที่ผู้ถือหุ้นรับผิดชอบหนี้สินเฉพาะจำนวนจำกัดที่จดทะเบียนไว้ อาจจะแบ่งบริษัทจำกัดได้เป็น 2 ประเภท คือ


1) บริษัทเอกชน จำกัด (Company Limited, Co., Ltd) หมายถึง บริษัทจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1096 ซึ่งบัญญัติว่า “อันว่าบริษัทจำกัดนั้น คือ บริษัทประเภทซึ่งตั้งขึ้นด้วยการแบ่งทุนเป็นหุ้น ซึ่งมีมูลค่าเท่า ๆ กัน โดยผู้ถือหุ้นต่างรับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าของหุ้นที่ตนถือ” มาตรา 1097 บัญญัติว่า “บุคคลใด ๆ ตั้งแต่ 7 คนขึ้นไปจะเริ่มก่อการและตั้งเป็นบริษัทจำกัดก็ได้ ด้วยการเข้าชื่อกันทำหนังสือบริคณห์สนธิและกระทำการอย่างอื่นตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้

2) บริษัทมหาชน (Public Company) หมายถึงบริษัทมหาชนที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. 2535 ซึ่งมาตรา 15 บัญญัติว่า “บุคคลธรรมดาตั้งแต่สิบห้าคนขึ้นไป จะเริ่มจัดตั้งบริษัทมหาชนจำกัดได้โดยจัดทำหนังสือบริคณห์สนธิ และปฏิบัติการอย่างอื่นตามพระราชบัญญัตินี้


๏ การจัดตั้งบริษัทเอกชน จำกัด หรือบริษัทมหาชน จำกัด ควรมีสาระสำคัญดังนี้

   ชื่อบริษัท

۩   บริษัทเอกชน จำกัด ต้องมีคำว่า “จำกัด” ไว้ปลายชื่อเสมอ

۩   บริษัทมหาชน จำกัด ต้องมีคำว่า “มหาชน” ไว้ปลายชื่อเสมอ

۩   ที่ตั้งสำนักงาน

۩   วัตถุประสงค์ของบริษัท

۩   ต้องมีถ้อยคำที่แสดงว่า ผู้ถือหุ้นมีความรับผิดชอบ จำกัด

۩   จำนวนทุนเรื่องหุ้น ซึ่งแบ่งออกเป็นมูลค่าหุ้นละเท่าไรก็ได้ แต่ต้องไม่ต่ำกว่าหุ้นละ 5 บาท

۩    ชื่อบริษัทและลายมือชื่อของบรรดาผู้เริ่มก่อการและจำนวนหุ้นที่เริ่มก่อการแต่ละคน

۩    คณะก่อตั้งตามกฎหมาย 7 คนขึ้นไปสำหรับบริษัทเอกชน จำกัด และ 15 คนขึ้นไปสำหรับบริษัทมหาชน จำกัด


๏ เมื่อจัดตั้งบริษัทแล้ว ต้องดำเนินการดังต่อไปนี้

  สำหรับบริษัทเอกชน จำกัด จัดให้มีผู้ชื้อหุ้นจนครบจำนวนทั้งหมด และบริษัทมหาชน จำกัด จัดให้มีผู้ซื้อหุ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ที่กำหนดไว้ในหนังสือบริคณห์สนธิ

   จัดให้มีการประชุมจัดตั้งบริษัท ซึ่งถือเป็นการประชุมครั้งแรก เพื่อตกลงเรื่องเกี่ยวกับ

❂    ระเบียบข้อบังคับของบริษัท

❂    ให้สัตยาบันแก่บรรดาสัญญาซึ่งผู้เริ่มก่อการทำไว้

❂    ค่าใช้จ่ายที่ออกไปในการเริ่มก่อตั้งบริษัท

❂    กำหนดจำนวนเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ

❂    กำหนดจำนวนหุ้นสามัญ

❂    เลือกตั้งกรรมการ

❂    แต่งตั้งคณะกรรมการและรับมอบการทั้งปวงจากผู้เริ่มก่อการ

❂    คณะกรรมการดำเนินการเรียกหุ้น โดยบริษัทเอกชน จำกัด

กฎหมายกำหนดให้เรียกหุ้นครั้งแรกต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 25 ส่วน บริษัทมหาชน จำกัด ต้องชำระครั้งเดียวครบ และให้ธนาคารเป็นผู้ดำเนินการ

๏ ประเภทของหุ้นของบริษัทจำกัด ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

   หุ้นสามัญ (Common Stock) หมายถึง หลักทรัพย์ที่แสดงความเป็นเจ้าของบริษัทจำกัด ซึ่งมีสิทธิได้ส่วนแบ่งจากผลกำไรในรูปของเงินปันผล และผู้ถือหุ้นสามัญถือเป็นเจ้าของบริษัท และมีสิทธิออกเสียงลงคะแนน 1 เสียง ต่อ 1 หุ้น และมีสิทธิมอบฉันทะให้ผู้อื่นไปออกเสียงแทนได้

   หุ้นบุริมสิทธิ (Preferred Stock) หมายถึงหุ้นที่มีลักษณะถึงเจ้าของและถึงเจ้าหนี้ ไม่มีสิทธิออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้น แต่มีสิทธิเหนือผู้ถือหุ้นสามัญในการรับเงินปันผล และรับคืนทุนเมื่อบริษัทเลิกกิจการก่อนผู้ถือหุ้นสามัญ แบ่งหุ้นบุริมสิทธิออกเป็น 3 ชนิดคือ

    หุ้นบุริมสิทธิชนิดสะสม-สะสมเงินปันผลในปีถัดไป

    หุ้นบุริมสิทธิชนิดไม่สะสม-ถ้าได้กำไรไม่เพียงพอสามารถยกเลิกเงินปันผลได้

   หุ้นปรับสิทธิชนิดรวมรับ-ร่วมรับเงินปันผลกับผู้ถือหุ้นสามัญได้