กระเบน ปีศาจร้ายหรือนักกลบทรายผู้รักความสงบ

 

                ตอนแรกผมว่าจะนำเสนอเรื่องเกี่ยวกับเมืองเซนไดอีก 2-3 ตอน เพราะมีเรื่องราวที่น่าสนใจอีกมากทีเดียว แต่ก็คงต้องขอแทรกด้วยเรื่องปลากระเบนเพื่อนผู้น่ารักในโลกใต้ท้องทะเลของผมก่อน เพราะตอนนี้ปลากระเบนกำลังกลายเป็นจำเลยของสังคม

                กำลังกลายเป็นปีศาจร้ายที่ผู้คนต่างหวาดหวั่นพรั่นพรึงยิ่งกว่าฉลามร้าย หรือนักล่าสังหารอย่างจระเข้ไปแล้ว ทั้งที่วันเวลากว่า 15 ปีที่ผมดำน้ำและรู้จักกับปลากระเบนมานั้น ผมว่ากระเบนเป็นปลาที่น่ารัก และเป็นสัตว์ที่มีนิสัยรักความสงบมากที่สุดชนิดหนึ่งเลยทีเดียว

                ปรกติผมชอบดูสารคดีชีวิตสัตว์โลกทางเคเบิลทีวีที่ให้ทั้งความรู้เรื่องราวของสรรพชีวิตที่เป็นเพื่อนร่วมโลกใบนี้ ลูกชายวัย 4 ขวบของผมก็พลอยเป็นแฟนพันธุ์แท้รายการสารคดีชีวิตสัตว์โลกไปด้วย โดยเฉพาะเขาเป็นแฟนรายการของสตีฟ เออร์วิน นักจับจระเข้ตัวยงชาวออสเตรเลียที่มีจุดขายในความกล้าแบบบ้าบิ่นด้วยการเที่ยวไปไล่จับสัตว์ที่ดุร้ายต่างๆ อย่างเช่นจระเข้ หรือบรรดากิ้งก่าพิษ งูพิษ งูทะเลที่มีพิษมากมายกว่างูบกหลายเท่าตัว แต่สตีฟก็ไล่จับไล่ปล้ำกอดรัดฟัดเหวี่ยงมาแล้วทั้งนั้น จนกลายเป็นรายการที่โด่งดังของออสเตรเลีย และในอเมริการวมทั้งยังเผยแพร่ไปทั่วโลก

                ผมเองแม้จะชอบดูสารคดีชีวิตสัตว์แต่ก็ไม่ค่อยชอบดูรายการของเขาสักเท่าใดนัก เพราะไม่ค่อยชอบพฤติกรรมที่ค่อนข้างระห่ำออกจะกร้าวร้าว รุกล้ำ คุกคามเข้าไปในวิถีชีวิตของสัตว์ต่างๆมากเกินไป ด้วยสัตว์โลกแต่ละชนิดนั้นรักสงบและใช้ชีวิตในวิถีทางของตนแม้นจะเป็นสัตว์ที่คนเรามักจะมองว่าดุร้ายและเป็นนักล่าอย่างจระเข้ แต่มันก็ชอบใช้ชีวิตอย่างสงบในธรรมชาติ ชอบนอนผึ่งแดดเงียบๆริมแหล่งน้ำ จะล่าก็เฉพาะสัตว์ที่เป็นอาหารเช่นปลา นก หรือสัตว์น้ำที่มีขนาดเล็กกว่า

                และกินอาหารแต่ละครั้งก็จะอยู่ไปได้โดยไม่ต้องล่าอีกหลายวัน มีชีวิตอย่างพอเพียงบนผืนโลก ไม่โลภมากไม่สะสม ส่วนงูและสัตว์เลื้อยคลานอื่นๆหรือสรรพชีวิตในท้องทะเลก็เช่นกัน ต่างรักสงบและหวาดกลัวหนีการรบกวน ลุกล้ำคุกคามด้วยกันทั้งนั้น ที่น่าเป็นห่วงและไม่ค่อยจะอยากให้ลูกชายตัวน้อยดูรายการของเขาก็เพราะ กลัวว่าจะเห็นดีเห็นงามกับพฤติกรรมการโดดปล้ำกอดรัดฟัดเหวี่ยง หรือไล่จับสัตว์ไม่เลือกหน้า

                ซึ่งจะเป็นอันตรายต่อเด็กเองรวมทั้งอันตรายต่อวิถีชีวิตของสัตว์โลกด้วย แต่เด็กก็มองอย่างเด็ก เขาสนุกกับการได้เห็นสตีฟวิ่งไล่จับเจ้าสัตว์ตัวโน้นตัวนี้มาโชว์ในรายการ เปิดมาเจอเมื่อไหร่เป็นต้องขอดูตลอด มีช่วงหนึ่งที่รายการของเขาหายไปนานหลายสัปดาห์ คืนหนึ่งลูกชายก็ถามผมว่า

       "พ่อครับทำไมช่วงนี้สตีฟไม่ค่อยมาเลย สตีฟหายไปไหนครับ"

       "สตีฟคงมาไม่ได้เพราะถูกจระเข้กัดไปแล้วมั้ง"

                ผมตอบลูกเล่นๆ และพยายามพร่ำสอนต่อถึงอันตรายของการไปเที่ยวจับสัตว์ต่างๆ ด้วยความห่วงใยกลัวเขาจะจำท่าโดดปล้ำจับจระเข้ไปปล้ำจับสุนัขข้างบ้านเป็นการทดสอบ เพราะทุกวันนี้ก่อนนอนเขายังชอบสมมุติให้คุณแม่เป็นจระเข้แล้วโดดขึ้นไปนั่งคร่อมแล้วกดหัวคุณแม่กับที่นอนเหมือนฉากสตีฟโดดขึ้นกดมักปากจระเข้ด้วยความสนุกสนาน

                เจ้าลูกชายตัวน้อยนั่งฟังผมพร่ำสอนไปก็ร้องไห้น้ำตาไหลพราก เปล่าหรอกครับไม่ได้ซาบซึ้งกับความห่วงใยของพ่อประการใด แต่กลับเป็นห่วงสตีฟ พรางละล่ำละลักถาม

       "คุณพ่อครับแล้วสตีฟจะเป็นอะไรหรือเปล่าครับ..."

       ผมต้องปลอบโยนอยู่นานและบอกว่าเป็นเรื่องล้อเล่น ไม่ใช่เรื่องจริง

      

       ผมลืมเรื่องสตีฟไปนาน กระทั่งมีข่าวน่าเศร้า สตีฟ เออร์วิน เสียชีวิตจากอุบัติเหตุถูกปลากระเบนใช่เงี่ยงแทงใต้ราวนมซ้ายทะลุไปถึงหัวใจ เสียชีวิตขณะกำลังถ่ายทำรายการสารคดีของเขาที่เกรท แบร์ริเออร์ รีฟ แนวปะการังที่ใหญ่ที่สุดของโลกในรัฐควีนส์แลนด์ของออสเตรเลีย

                ข่าวนี้ดังไปทั่วโลกและมีการนำเสนอแทบทุกสื่อในเมืองไทย สิ่งแรกที่ผมทำเมื่อได้ยินข่าวก็คือบอกกับภรรยาว่าอย่าเล่าให้ลูกชายฟัง เพราะกลัวเขาจะเสียใจที่ฮีโร่ของเขาประสบชะตากรรมน่าเศร้าเช่นนี้ แต่หากเขาเกิดไปได้ยินข่าวในโทรทัศน์จึงค่อยพยายามอธิบายให้เขาฟังอีกที ผมเองได้ทราบข่าวยังซึมเลยครับ เพราะอย่างน้อยก็เป็นนักดำน้ำ เป็นคนทำสารคดีเช่นกัน

                ความจริงแล้วกระเบนเป็นปลากระดูกอ่อนที่มีมากมายหลายพันธุ์ มีทั้งกระเบนน้ำจืดและที่อาศัยอยู่ในท้องทะเล โดยทั่วไปกระเบนเป็นปลาที่มีนิสัยรักความสงบ ส่วนใหญ่จะชอบนอนนิ่งๆพรางตัวอยู่บนพื้นทราย จะมีบางพันธุ์เช่นกระเบนราหูซึ่งเป็นกระเบนที่มีขนาดใหญ่ที่สุด กระเบนปีศาจที่ลักษณะคล้ายกันแต่ตัวเล็กลงมาหน่อย ซึ่งเป็นกระเบนที่ว่ายน้ำกินแพลงก์ตอนอยู่กลางน้ำ

                ซึ่งกระเบนทั้งสองชนิดนี้แม้นจะตัวใหญ่อาจมีขนาดกว้างถึง 3-4 เมตร แต่ก็ไม่เป็นอันตรายต่อใคร เพราะไม่มีเงี่ยงแหลมที่โคนหาง และยังมีกระเบนนกซึ่งชอบว่ายอยู่กลางน้ำเช่นกัน นอกนั้นก็จะเป็นกระเบนส่วนใหญ่ที่มีลักษณะตัวแบนๆเป็นวงกลมหรือออกเป็นรูปคล้ายสามเหลี่ยมมีหางชอบนอนนิ่งๆอยู่บนพื้นทรายเป็นหลัก

                ซึ่งกระเบนบนพื้นทรายเหล่านี้ส่วนใหญ่จะมีเงี่ยงแหลมคมบริเวณโคนหาง บางตัวจะมีลักษณะคล้ายฟันเลื่อยไว้เป็นอาวุธป้องกันตัว โดยเมื่อมีปลาหรือสัตว์ใหญ่เข้าโจมตี กระเบนเหล่านี้ก็จะตะวัดหางทำให้เงี่ยงที่คล้ายกับมีดปลายแหลมเสียบแทงศัตรูที่เข้ามาจู่โจม ให้บาดเจ็บอย่างแสนสาหัส เพราะเงี่ยงแหลมนี้นอกจากจะเป็นอาวุธคล้ายมีดแล้ว ยังมีต่อมพิษที่มีลักษณะเป็นสารประกอบโปรตีนฉีดเข้าไปที่บาดแผลก่อให้เกิดการเจ็บปวดแสนสาหัสเข้าไปอีก

                โดยกระเบนบนพื้นทรายเหล่านี้มีตั้งแต่ขนาดใหญ่เป็นเมตรอย่างกระเบนดำ กระเบนลายหินอ่อน หรือกระเบนจุดฟ้าขนาดฟุตกว่าๆ ลงไปจนถึงกระเบนขนาดเล็กที่ใหญ่กว่าฝ่ามือนิดหน่อยที่ชาวบ้านเรียกว่า "ปลาจ้งม้ง" ซึ่งชอบอาศัยนอนหมกทรายอยู่ตามชายฝั่งที่น้ำตื้น ซึ่งนักท่องเที่ยวอาจจะเดินลุยน้ำไปเหยียบแล้วโดนเงี่ยงของมันแทงเข้าที่เท้าได้ แต่ในเมืองไทยเราก็ยังไม่มีใครเคยโดนกระเบนแทงเอาจนถึงตายแม้สักรายเดียว

                แต่แม้กระเบนจะมีอาวุธที่ร้ายกาจเพียงใด แต่มันก็มีไว้เพื่อป้องกันตัวเท่านั้น มิได้มีไว้คุกคามระรานชาวบ้านหรือนักดำน้ำ จากประสบการณ์ดำน้ำมากว่า 15 ปี ผมกล้ารับประกันได้ว่ากระเบนนั้นเป็นปลาที่รักสงบ รักสันโดษ ตื่นหนีเมื่อนักดำน้ำเข้าไปใกล้ๆ และจะไม่มีอันตรายใดๆ ต่อนักดำน้ำเลย

                หากไม่เข้าไปเหยียบ ไม่ว่ายน้ำผ่านบนหลังปลากระเบนในระยะใกล้ชิดจนมันตกใจ หรือไม่เข้าไปจับ ไม่เข้าไปกอด เพราะการเข้าไปจับไปกอดบนหลังปลากระเบนนั้น เมื่อปลากระเบนตกใจจะตวัดหางขึ้นมาป้องกันตัว เงี่ยงแหลมที่โคนหางก็มักจะแทงเข้าบริเวณตำแหน่งหน้าอกหรือช่องท้องพอดี ซึ่งนับเป็นตำแหน่งที่อันตรายยิ่ง

                ทุกชีวิตนั้นมีโลกและวิถีชีวิตของตน มีกลไกลปกป้องตัวเองเพื่อความอยู่รอดบนผืนโลก การเข้าไปใกล้ชิดในวิถีชีวิตอื่นๆ เราควรที่จะต้องให้ความเคารพ ความยำเกรงต่อสรรพชีวิต ไม่ก่อให้เกิดการรบกวนต่อชีวิตอื่นๆ หรือให้เกิดผลกระทบที่น้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้

                อย่างน้อยหากไม่คิดหรือไม่มีจิตสำนึกที่จะเกรงใจในชีวิตอื่นๆ ก็ขอให้ตระหนักถึงความปลอดภัยในชีวิตของตนเอง เพื่อจะได้มีโอกาสอยู่บนโลกกับเพื่อนร่วมโลกชนิดอื่นๆไปอีกนานๆดีไหมครับ