สำนวนไทย

 

                 สำนวน คือหมู่คำที่ไพเราะคมคาย เป็นคำพูดสั้นๆ กะทัดรัด แต่มีความหมายกว้างขวางลึก ซึ้งชวนให้คิด ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.. 2525 ให้ความหมายว่า ถ้อยคำ

ที่เรียบเรียงโวหาร บางทีก็ใช้ว่าสำนวนโวหาร เช่น สารคดีเรื่องนี้สำนวนโวหารดี ความเรียง

เรื่องนี้ โวหารลุ่มๆ ดอนๆ : ถ้อยคำหรือข้อความที่สืบต่อกันมาช้านานแล้ว มีความหมายไม่ตรงตัว

หรือมีความหมายอื่นแฝงอยู่ เช่น

ผักชีโรยหน้า              = การทำความดีเพียงผิวเผิน

                 คลุมถุงชน                  =   จับชายหญิงที่ไม่ได้คุ้นเคยรู้จักกันมาก่อนแต่งงานกัน

                 แจงสี่เบี้ย                    =   อธิบายละเอียดชัดเจน

                 หนามยอกอก             =   แทงใจอยู่ตลอดเวลา, แสลงใจ

                                  หมาเห่าใบตองแห้ง    =   คนที่พูดเอะอะทำทีว่าเก่งกล้า แต่ไม่เก่งจริง

                 ตีหน้าตาย                   =   ทำหน้าเฉยๆ เหมือนไม่มีความรู้สึกหรือรู้เรื่อง

                 ก้างขวางคอ                =   เข้าไปขัดขวาง

                 เกลือจิ้มเกลือ              =   เค็มต่อเค็มเข้าหากัน

                 คมในฝัก                     =   มีความรู้ความสามารถแต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็ไม่แสดงออกมาให้                

                                                          ปรากฏ

                 น้ำท่วมปาก                =   พูดไม่ได้เพราะเกรงจะมีผลกระทบต่อตัวเองหรือคนอื่น ไม่      

                                                          สามารถพูดได้เพราะความจำเป็นบางอย่าง

                ทำนาบนหลังคน         =   หาประโยชน์ใส่ตน ด้วยอาศัยเบียดเบียนจากน้ำพักน้ำแรงของ        

                                                         คนอื่น

                ตัดหางปล่อยวัด           =   ตัดขาดไม่เกี่ยวข้องด้วย, ไม่เอาเป็นธุระอีกต่อไป

                ถ่านไฟเก่า                    =   หญิงชายที่เคยได้เสียหรือรักกันมาก่อน ภายหลังได้มาใกล้ชิด            

                                                          กันอีกก็อาจจะทำให้เกิดความรักกันขึ้นได้

                สู้ยิบตา                          =  สู้ไม่ถอย, สู้จนถึงที่สุด

                ช้างเท้าหลัง                   =   หญิงเป็นผู้ตาม

                ไฟสุมขอน                    =   มีความทุกข์ร้อนรุมอยู่ภายในใจ

                 ปากหอยปากปู             =   ชอบนินทาว่าร้ายคนอื่น

 

 

 

                                   สาเหตุการเกิดสำนวนไทย

                       1. เกิดจากธรรมชาติ เช่น ฝนตกไม่ทั่วฟ้า ตื่นแต่ไก่โห่

                       2. เกิดจากการกระทำ เช่น กำปั้นทุบดิน แกว่งเท้าหาเสี้ยน จุดไต้ตำตอ

                       3. เกิดจากศาสนา เช่น ผ้าเหลืองร้อน ตักบาตรถามพระ คว่ำบาตร

                       4. เกิดจากนิทาน ตำนาน นิยาย พงศาวดาร เช่น กระต่ายตื่นตูม กบเลือกนาย ไก่ได้ 

                           พลอยกิ้งก่าได้ทอง

                     5. เกิดจากแบบแผนประเพณีและความเชื่อต่าง ๆ เช่น ผีเจาะปาก กงเกวียนกำเกวียน