หน่วยที่1  ความสัมพันธ์ของบุคคลในครอบครัว

         บ้านเป็นปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นในการดำรงชีวิตของมนุษย์   เป็นที่ให้ความอบอุ่นและความสุขแก่ผู้ที่อยู่อาศัย

1.ครอบครัว

 

    

 ครอบครัว  คือ  หน่วยที่เล็กที่สุดของสังคม  ประกอบด้วยคนตั้งแต่  2  คนขึ้นไป  ที่มีความสัมพันธ์กันโดยการสมรส  โดยสายโลหิต  ฯลฯ โดยมีหัวหน้าครอบครัวเป็นผู้สร้างบรรยากาศแห่งความรัก

      ทรัพยากรครอบครัว  คือ  สิ่งที่ครอบครัวจะนำไปใช้ปนะโยชน์เพื่อบรรลุเป้าหมายในการดำรงชีวิตของครอบครัวได้  ได้แก่  ทรัพยากรที่อยู่ในตัวบุคคลทุกคนในครอบครัว  ทรัพยากรอื่นๆที่ไม่ใช่บุคคล  รวมทั้งทรัพยากรธรรมชาติ  ครอบครัวควรใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด

1.1  ลักษณะและรูปแบบความเป็นอยู่ของครอบครัวไทย

   1.1.1  ลักษณะความเป็นอยู่  อยู่รวมกันเป็นครอบครัวใหญ่  ทุกคนมีความรักความผูกพัน  ความอบอุ่น  ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน  แต่ปัจจุบันเฉพาะตัวเมืองสภาพดังกล่าวค่อยๆเปลี่ยนไป  ทำให้ครอบครัวมีขนาดเล็กลง  และแยกกันอยู่ตามภาระหน้าที่การงานและการประกอบอาชีพ  แต่ความรักความผูกพันยังมีให้กัน

   1.1.2  ผู้ปกครองเป็นผู้ออกคำสั่งให้ปฎิบัติตามเด็กไม่มีอิสระในการแสดงความคิดเห็น  ทำให้ไม่กล้าแสดงออก    เด็กในตัวเมืองจะมีสิทธิเสรีภาพในบ้านมากกว่าเด็กในชนบท

   1.1.3  ฐานะความเป็นอยู่ในสังคมไทยยังเหลื่อมล้ำกัน  ครอบครัวที่มีฐานะดีจะส่งบุตรหลานเข้าไปเรียนในเมืองหรือต่างประเทศ

   1.1.4  การทำกิจกรรมระหว่างเด็กชายกับเด็กหญิงจะแยกกัน  เด็กชายจะมีเสรีภาพมากกว่าเด็กหญิง  ปัจจุบัน  เด็กหญิงแสดงตนว่ามีเสรีภาพเท่าเด็กชาย

   1.1.5  ไม่นิยมให้เด็กวัยรุ่นออกงาน

   1.1.6  การอบรมสั่งสอน  เน้นเคารพนับถือ  เชื่อฟังผู้ใหญ่

   1.1.7  แสดงความเคารพด้วยการไหว้

1.2  ลักษณะและรูปแบบความเป็นอยู่ของครอบครัวประเทศตะวันตก

   1.2.1  อยู่กันเป็นครอบครัวเล็กๆ  แยกไปอยู่ต่างหากเพื่อต้องการอิสระ

   1.2.2  ผู้ปกครองเลี้ยงดูเด็กแบบประชาธิปไตย  ทำให้เป็นคนที่มีความมั่นใจในตนเอง

   1.2.3  ฐานะความเป็นอยู่ค่อนข้างทัดเทียมกัน

   1.2.4  การทำกิจกรรมไม่มีการแบ่งแยกชายหญิง

   1.2.5  เด็กวัยรุ่นมีอิสระและเสรีภาพในการออกสังคม

   1.2.6  มีเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น  กล้าแสดงออก

   1.2.7  การแสดงความเคารพใช้วิธีจับมือ  และแสดงความรักกันอย่างเปิดเผย

1.3  การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว

   1.3.1  สมาชิกทุกคนควรปฎิบัติตนตามบทบาทหน้าที่และภาระที่รับผิดชอบ

   1.3.2  สมาชิกทุกคนช่วยการสร้างโอกาสได้พบปะ  สนทนา  ทำกิจกรรมต่างๆ  เพื่อให้เกิดความเข้าใจกันและทำให้เกิดความรัก

   1.3.3  ทุกคนมีส่วนร่วมรับรู้เรื่องราวต่างๆของครอบครัว

   1.3.4  ทุกคนต้องรู้จักรักตนเองพอๆกับรักคนอื่น

   1.3.5   มีการตกลงปรึกษาแบ่งงานกัน  ให้เหมาะสมตามวัยและตามความสามารถ

   1.3.6  ผู้มีอายุน้อยควรให้ความเคารพแก่ผู้อาวุธโส

   1.3.7  สมาชิกทุกคนให้ความช่วยเหลือกัน

   1.3.8  ทุกคนปฎิบัติต่อกันเป็นมิตร

   1.3.9  ทุกคนพยายามแสดงความรักในโอกาสพิเศษต่างๆ

1.4  บรรยากาศความเป็นอยู่ของครอบครัว

   1.4.1  ครอบครัวแบบอัตตาธิปไตย

             การตัดสินใจขึ้นอยู่กับผู้ปกครอง  ลูกหลานขาดความมั่นใจในการตัดสินใจ  เพราะตัดสินใจอะไรก็จะต้องขึ้นอยู่กับผู้ปกครอง  ไม่มีความคิดเป็นของตัวเอง

   1.4.2  ครอบครัวแบบประชาธิปไตย

             ผู้ปกครองให้เสรีภาพในการคิด  ลูกหลานจะเป็นคนที่มีเหตุผล  กล้าคิด  กล้าทำ  กล้าพูด  มีความมั่นใจในตนเอง

   1.4.3  ครอบครัวแบบตามใจฉัน

             ครอบครัวแบบนี้ไม่ค่อยสนใจลูกหลานเท่าที่ควร  ลูกหลานจะทำอะไรก็ได้  ผู้ปกครองไม่มีเวลาอบรมสั่งสอน  ลูกหลานจะขาดความรัก  ความอบอุ่นและชอบสร้างปัญหาในสังคม

1.5  บทบาทหน้าที่ของครอบครัว

   1.5.1  ส่งเสริมความเจริญเติบโตของสมาชิกในครอบครัว

             เปิดโอกาสให้สมาชิกมีสิทธิเสรีภาพมากขึ้น  

   1.5.2  ส่งเสริมให้เกิดความรักความอบอุ่นแก่สมาชิกทุกคนในครอบครัว

             การเลิกลาความในใจ  เล่าปัญหาต่างๆให้สมาชิกในครอบครัวฟัง  และขอความคิดเพื่อช่วยในการแก้ปัญหา

   1.5.3  ส่งเสริมให้มีความรับผิดชอบและเสรีภาพส่วนบุคคล

           ให้ลูกหลานมีความรับผิดชอบต่อตนเอง  พร้อมกับใช้สิทธิเสรีภาพอย่างเหมาะสม

   1.5.4  ส่งเสริมให้มีทักษะขั้นพื้นฐาน  รู้จักการทำมาหากินของพ่อแม่  ผู้ปกคอรง

            รับรู้เกี่ยวกับการทำมาหากินของพ่อแม่  ซึ่งจะเป็นประสบการณ์ตรงของเด็กให้รู้จักการใช้จ่ายเงิน  วางแผนการใช้เงิน

   1.5.5  ส่งเสริมให้เป็นคนดี  มีคุณธรรม  จริยธรรมอันดีงาม  รักตัวเองและรักผู้อื่น

          ครอบครัวฝึกอบรมและเป็นตัวอย่างในด้านนี้ให้เด็กไปปฎิบัติตาม  รวมทั้งส่งเสริมให้เด็กมีนิสัยที่ดี  รู้จักเอาใจเขามาใส่ใจเรา

   1.5.6  ส่งเสริมลูกหลานให้มีสุขภาพร่างกาย  สุขภาพจิต  และสติปัญญาดี

             เพื่อให้เด็กมีความเป็นตัวของตัวเอง  กล้าแสดงออก  และสามารถตัดสินใจได้ถูกต้อง  รวมถึงมีความรับผิดชอบในหน้าที่ของตน

   2.  บ้าน

        ไม่ว่าจะเป็นบ้านในเมืองหรือชนบท  จะประกอบด้วย

         1.  ห้องนอน

 

         2.  ห้องครัว

 

         3.  ห้องน้ำ

 

         4.  ห้องส้วม

 

         5.  บริเวณบ้านหรือสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ

   3.  การงานในบ้าน 

       3.1  งานส่วนตัว  เป็นงานที่ทุกคนต้องทำด้วยตนเอง

                 3.1.1  งานด้านสุขภาพอนามัยของตนเอง

 -  การทำความสะอาดร่างกาย  รวมทั้งการทำความสะอาดอุปกรณ์เครื่องใช้ในการทำความสะอาดร่างกาย

 -  การทำความสะอาดเครื่องใช้ส่วนตัว  เครื่องใช้เหล่านี้จะไม่ปะปนกับผู้อื่น  ต้องดูแลรักษาอยู่เสมอ

-  การรับประทานอาหารที่ให้สารอาหารแก่ร่างกาย  รับประทานอาหารที่สะอาด  ถูกหลักอนามัย

-  การออกกำลังกาย  ต้องออกกำลังกายให้เหมาะสมกับวัยและสุขภาพของตน

            3.1.2  งานด้านการศึกษา

                      การทบทวนบทเรียนในแต่ละวัน  รวมไปถึงการจัดหนังสือและอุปกรณ์การเรียนให้เรียบร้อย

            3.1.3  งานด้านความประพฤติ  

                    ปฎิบัติตามขนบธรรมเนียมประเพณี  และวัฒนธรรมอันดีงามของชุมชน 

          3.2  งานส่วนรวม

             3.2.1  งานครัว 

                    เป็นงานเกี่ยวกับการประกอบอาหาร  การจัดโต๊ะรับประทานอาหาร

             3.2.2  งานซักรีดเสื้อผ้าและทำความสะอาดเครื่องนุ่งห่ม

                   เสื้อผ้าชุดชั้นในนั้นควรที่จะทำเองเพราะเป็นงานส่วนตัว  แต่ถ้าเป็นเสื้อผ้าชั้นนอก  ต่างคนต่างซักหรือซักรวมกันก็ได้เพื่อเป็นการประหยัดน้ำ

             3.2.3  งานทำความสะอาดตกแต่งบ้านเรือนและบริเวณบ้าน

              ได้แก่  งานปัด  กวาด  เช็ด  ถู  และตกแต่งสิ่งต่างๆภายในบ้าน

        3.2.4  งานทำความสะอาดอุปกรณ์  เครื่องมือเครื่องใช้ภายในบ้าน

               ได้แก่  ล้างเครื่องปรับอากาศ  ล้างตู้เย็น  เช็ดพัดลม

        3.2.5  การดูแลช่วยเหลือผู้สูงอายุหรือญาติผู้ใหญ่

                   หากมีผู้สูงอายุหรือญาติผู้ใหญ่อาศัยอยู่ด้วย  ลูกหลานควรช่วยกันดูแลเอาใจใส่ท่าน

            3.2.6  งานบริการอื่นๆ  

                 -  ดูแลน้องและหลาน

                 -  ดูแลสมาชิกผู้เจ็บป่วยในครอบครัว

                 -  ทำหน้าที่แทนสมาชิกคนอื่นที่มีภารกิจมาก

   4.  การจัดการงานบ้าน

     4.1  ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับงานและเวลา

          4.1.1  วิเคราะห์งานที่ต้องทำมีอะไรบ้าง

         4.1.2  ศึกษาความสามารถของสมาชิก

         4.1.3  ศึกษาเวลาในการทำงานของสมาชิกว่า  จะช่วยงานในเวลาใด  งานใด  เพื่อจะได้แบ่งงานได้เหมาะสมกับบุคคล

      4.2  วางแผนการทำงาน

               กำหนดมอบหมายงานตามความเหมาะสม

       4.3  ลงมือปฎิบัติตามแผน

               ปฎิบัติด้วยความซื่อสัตย์  รับผิดชอบ

       4.4  การประเมินพัฒนาและปรับปรุงงาน 

              ให้คำชมเชยถ้าทำดี  เสนอแนะแนวทางการปรับปรุงและพัฒนา  เมื่อเห็นว่าผลงานไม่น่าพอใจ