แม้ว่าประเทศไทยจะมีกฎหมายแรงงานและสวัสดิการสังคม แต่การละเมิดสิทธิของแรงงานของนายจ้างก็ยังคงมีอยู่ และทำอย่างปกปิด เพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจของนายจ้างโดยเอาเปรียบลูกจ้างด้วยวิธีต่างๆ เช่น ให้ลูกจ้างทำงานเกินชั่วโมงทำงานที่กฏหมายกำหนดไว้ ไม่มีสวัสดิการให้แก่ลูกจ้างอย่างเพียงพอ จ่ายค่าจ้างแรงงานต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ และโดยมากตำรวจที่มีหน้าที่ตรวจสอบดูแลเมื่อรู้ถึงการละเมิดสิทธิแทนที่จะหาทางช่วยเหลือเรียกร้องสิทธิให้แก่แรงงานกลับเอาเหตุนี้ไปเรียกสินบนจากนายจ้างแทน ทำให้เรื่องนี้ถูกปกปิดต่อไป แล้วใครหล่ะที่ตรวจสอบนายจ้างและคุ้มครองสิทธิให้แก่ลูกจ้าง??   คำตอบก็คือกรมสวัสดิการแรงงานแะคุ้มครองแรงงาน ผู้เขียนจึงนำลายละเอียดเกี่ยวกับกรมสวัสดิการแรงงานแะคุ้มครองแรงงานมาให้อ่านกัน

          กรมสวัสดิการแรงงานแะคุ้มครองแรงงาน

ความเป็นมา


         
ภารกิจของกรมแรงงานมีความสำคัญมากขึ้นโดยลำดับ จึงได้รับการพิจารณาที่จะยกฐานะกรมแรงงานขึ้นเป็นกระทรวงแรงงานจากหลายฝ่ายทั้งในหมู่นักวิชาการ นักการเมือง และผู้ใช้แรงงาน ตลอดจนนายจ้างที่มีความเข้าใจในการบริหารแรงงาน รัฐบาลเกือบทุกสมัยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 เป็นต้นมา ได้เสนอให้มีการจัดตั้งกระทรวงแรงงานเสมอมา แต่ได้ประสบการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลทุกครั้งจนกระทั่งถึงรัฐบาลสมัย นายอานันท์ ปันยารชุน เป็นนายกรัฐมนตรีก็ได้ให้ความสนใจพิจารณาเรื่องการจัดตั้งกระทรวงแรงงาน เช่นกัน แต่เนื่องจากเป็นช่วงเวลาใกล้หมดอายุของการเป็นรัฐบาล จึงไม่มีโอกาสที่จะจัดตั้งกระทรวงแรงงานได้ในขณะนั้น แต่ได้มีมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2535 อนุมัติหลักการจัดตั้งกระทรวงแรงงานขึ้น โดยระยะแรกให้จัดตั้งกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ขึ้นทำหน้าที่แทนกรมแรงงานก่อน เพื่อเตรียมดำเนินการจัดตั้ง เป็นกระทรวงแรงงานต่อไป และได้ออกพระราชบัญญัติ ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2535 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2535 ตั้งกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และกรมพัฒนาฝีมือแรงงานขึ้นตั้งแต่วันที่ 15 มีนาคม 2535 เป็นต้นมา โดยมีนายประสงค์ รณะนันทน์ เป็นอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเป็นคนแรก และนางอัมพร จุณณานนท์ เป็นอธิบดีกรมพัฒนาฝีมือแรงงานเป็นคนแรก

          การแบ่งส่วนราชการออกเป็นสองกรม คือ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน (รวมงานด้านจัดหางานไว้ด้วย) นั้น หน่วยงานส่วนใหญ่จากกรมแรงงาน เดิมเกือบทั้งหมดได้ดำเนินการต่อเนื่องในสองกรมนี้ (นอกจากสำนักงานประกันสังคมเท่านั้นที่ได้แยกไปในปี พ.ศ. 2533) ประวัติศาสตร์หลักของทั้งสองกรมนี้ ล้วนเป็นประวัติศาสตร์ที่ดำเนินมาจากกรมแรงงานเกือบทั้งสิ้น วิวัฒนาการของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กรมพัฒนาฝืมือแรงงาน กรมการจัดหางาน และหน่วยงานบางส่วนในสำนักงานปลัดกระทรวง ดำเนินมายาวนาน ภายใต้วิวัฒนาการแรงงานซึ่งมีประวัติศาสตร์ร่วมกันในสายงานและเส้นทางแห่งภาระกิจ อันมีเกียรติภูมิ ที่นำไปสู่การสถาปนากระทรวงแรงงาน

อำนาจหน้าที่กรมสวัสดิการแรงงาน

          - กำหนดและพัฒนามาตรฐานแรงงาน รวมทั้งการส่งเสริมกำกับดูแลให้การรับรองสถานประกอบกิจการที่มีการบริหารจัดการตามมาตรฐานแรงงาน ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล

          คุ้มครองดูแลแรงงานทั้งในระบบและนอกระบบ ให้ได้รับสิทธิประโยชน์ตามที่กฎหมายกำหนดและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

                 ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ กฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง 

                          - ดำเนินการส่งเสริมและพัฒนาระบบความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                         - ส่งเสริมพัฒนาและเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจด้านมาตรฐานแรงงานคุ้มครองแรงงาน ความปลอดภัยในการทำงาน แรงงานสัมพันธ์ แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ และสวัสดิการแรงงาน

                         - ส่งเสริมและดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการแรงงาน

                        ดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง ข้อพิพาทแรงงาน และความไม่สงบด้านแรงงาน

                        พัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศด้านสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน จัดทำแผนงานและประสานแผนปฏิบัติงานของกรมให้สอดคล้องกับนโยบาย และยุทธศาสตร์ ด้านแรงงานและพัฒนาอาชีพของกระทรวง

                        ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือตามที่กระทรวงหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย 

หน่วยงานภายใน

สำนักงานเลขานุการกรม


               
- ปฏิบัติงานสารบรรณของกรม

                - ดำเนินการเกี่ยวกับงานช่วยอำนวยการและประสานราชการงานเลขานุการ และงานประชาสัมพันธ์ของกรม

                - ดำเนินการเกี่ยวกับการเงิน การบัญชี การงบประมาณและการพัสดุ อาคารสถานที่ และยานพาหนะของกรม

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

กองการเจ้าหน้าที่


               
- จัดระบบงานและบริหารงานบุคคลของกรม

                - ดำเนินการเกี่ยวกับงานสวัสดิการข้าราชการและลูกจ้างของกรม

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

กองนิติการ


               
- ดำเนินการเกี่ยวกับกฎหมายและระเบียบในความรับผิดชอบของกรมและกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง งานนิติกรรมและสัญญางานเกี่ยวกับความรับผิดชอบในทางเพ่งและงานคดีที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของกรมรวมทั้งการให้ความช่วยเหลือด้านคดีแก่ลูกจ้าง

                - พิจารณาเสนอความเห็นเกี่ยวกับการอุทธรณ์คำสั่งหรือคำวินิจฉัยด้านคุ้มครองแรงงานสัมพันธ์

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

กองสวัสดิการแรงงาน

                - กำหนดและพัฒนารูปแบบการจัดสวัสดิการแรงงานทั้งในระบบและนอกระบบ

                - ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการแรงงาน

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

กองตรวจความปลอดภัย


               
- ควบคุมดูแลนายจ้าง ลูกจ้าง ให้ปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน และกฎหมายว่าด้วย แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ เฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน รวมทั้งกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

                - กำหนดแนวทาง มาตรการ และวิธีปฏิบัติด้านตรวจความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

สถาบันความปลอดภัยในการทำงาน

 
               - ส่งเสริมและพัฒนาระบบความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                - ดำเนินการเกี่ยวกับการรับรองบริการความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                - ส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

สำนักคุ้มครองแรงงาน


              
 - พัฒนาระบบการคุ้มครองแรงงาน กำหนดแนวทางมาตรการและวิธีปฏิบัติด้านการคุ้มครองแรงงานทั้งในและนอกระบบ
 

                - ควบคุม ดูแลนายจ้าง ลูกจ้างให้ปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

                - ศึกษา วิเคราะห์สภาพการจ้าง สภาพการทำงาน และพัฒนามาตรฐานแรงงานในส่วนที่เกี่ยวข้อง

                - บริหารกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

 

สำนักแรงงานสัมพันธ์


 
               - พัฒนาระบบแรงงานสัมพันธ์ และแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์

                - ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ และกฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์เว้นแต่ในส่วนที่เกี่ยวกับความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

                - กำหนดแนวทาง มาตรการ และวิธีปฏิบัติด้านแรงงานสัมพันธ์ และแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์

                - ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย