๓. การฝึกผันเสียงวรรณยุกต์ โดยให้เริ่มจากการผันอักษรกลางก่อน แล้วผันอักษรสูง และฝึกผันอักษรต่ำ โดยเริ่มจากคำที่ไม่มีตัวสะกดก่อน

   ๓.๑ การฝึกผันอักษรกลาง อักษรกลางประสมสระเสียงยาว ผันได้ครบ ๕ เสียง เช่น

เสียงวรรณยุกต์

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

คำ กา

กา

ก่า

ก้า

ก๊า

ก๋า

ปา

ปา

ป่า

ป้า

ป๊า

ป๋า

จา

จา

จ่า

จ้า

จ๊า

จ๋า

ฯลฯ

   ๓.๒ การฝึกผันอักษรสูง ผันได้ ๓ เสียง ดังนี้

เสียงวรรณยุกต์

จัตวา

เอก

โท

ขา

ขา

ข่า

ข้า

เสือ

เสือ

เสื่อ

เสื้อ

ให

ให

ให่

ให้

ฯลฯ

(อักษรกลาง สระเสียงยาว พื้นเสียงเป็นเสียงจัตวา ผันด้วย ่ เป็นเสียง เอก  เป็นเสียงโท โดยให้เทียบระดับเสียงดังนี้ ก่า – ข่า, ก้า – ข้า, ก๋า - ขา ระดับเสียงเท่ากัน)

   ๓.๓ ฝึกผันอักษรต่ำ อักษรต่ำ ผันได้ ๓ เสียง ดังนี้

เสียงวรรณยุกต์

สามัญ

โท

ตรี

คา

คา

ค่า

ค้า

คำ

คำ

ค่ำ

ค้ำ

ลา

ลา

ล่า

ล้า

ฯลฯ

(อักษรต่ำ สระเสียงยาว พื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันด้วย ่ เป็นเสียง โท ผันด้วย  เป็นเสียงตรี โดยให้เทียบระดับเสียงดังนี้ กา – คา, ก้า – ค่า, ก๊า - ค้า ระดับเสียงเท่ากัน)

๓.๔ การผันเสียงวรรณยุกต์กับคำที่เป็นสระเสียงสั้น ให้สังเกตในตารางต่อไปนี้

๓.๔.๑ อักษรกลาง

เสียงวรรณยุกต์

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

คำ กะ

-

กะ

ก้ะ

ก๊ะ

ก๋ะ

จะ

-

จะ

จ้ะ

จ๊ะ

จ๋ะ

ตะ

-

ตะ

ต้ะ

ต๊ะ

ต๋ะ

 

(อักษรกลางประสมสระเสียงสั้น พื้นเสียงเป็นเสียงเอก ดังนั้น จะเขียนใช้วรรณยุกต์ เอก ไม่ได้)

   ๓.๔.๒ อักษรสูง

เสียงวรรณยุกต์

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

คำ ขะ

-

ขะ

ข้ะ

-

-

สะ

-

สะ

ส้ะ

-

-

ถะ

-

ถะ

ถ้ะ

-

-

 

(อักษรสูงประสมสระเสียงสั้น พื้นเสียงเป็นเสียงเอก ผันได้กับวรรณยุกต์โท เป็นเสียงโทอย่างเดียว)

   ๓.๔.๓ อักษรต่ำ

เสียงวรรณยุกต์

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

คำ ค่ะ

-

-

ค่ะ

คะ

-

ละ

-

-

ล่ะ

ละ

-

ยะ

-

-

ล่ะ

ละ

-

 

(อักษรต่ำ ประสมสระเสียงสั้น พื้นเสียงเป็นเสียงตรี ผันด้วยวรรณยุกต์เอก เป็นเสียง โท ดังนั้นจึงใช้วรรณยุกต์ได้อย่างเดียว คือวรรณยุกต์เอก)

อักษร ๓ หมู่

อักษร ๓ หมู่ (ไตรยางศ์) คือการแบ่งตัวพยัญชนะไทยโดยใช้ระดับเสียงพยัญชนะออกเป็นกลุ่ม ๓ กลุ่ม คือพยัญชนะเสียงสูง พยัญชนะเสียงกลาง พยัญชนะเสียงต่ำ ดังนี้

  • อักษรสูง ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ส ษ รวม ๑๑ ตัว พื้นเสียงเป็นเสียงจัตวา (ลองออกเสียงอ่านคดูนะครับ)
  • อักษรกลาง ได้แก่ ก จ ด ต ฎ ฏ บ ป อ รวม ๙ ตัว พื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ
  • อักษรต่ำ ได้แก่ ค ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ

รวมทั้งหมด ๒๔ ตัว พื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ

อักษรคู่

   อักษรคู่ คือ อักษรต่ำที่มีเสียงคู่กับอักษรสูง มี ๗ คู่ ได้แก่

 

อักษรคู่

อักษรต่ำ

คู่กับ

อักษรสูง

ข ฃ

ช ฌ

ศ ส ษ

ฑ ฒ ท ธ

ฐ ถ

พ ภ

 

ตามที่กล่าวมาแล้ว อักษรสูงและอักษรต่ำ ผันได้ไม่ครบทั้ง ๕ เสียง เหมือนการผันอักษรกลาง แต่ถ้า

นำอักษรสูงและอักษรต่ำ มาผันเสียงต่อกันจะช่วยให้ผันได้ครบทั้ง ๕ เสียง โดยการใช้อักษรคู่ที่กล่าวมาข้างบนนี้ เช่น คา ข่า ค้า(ข้า) ค้า ขา

 

อักษรเดี่ยว คืออักษรต่ำที่ไม่มีเสียงคู่กับอักษรสูง มีทั้งหมด ๑๐ ตัว ได้แก่

   ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ห

   อักษรต่ำเดี่ยว ถ้าใช้ ห นำ จะช่วยผันได้ครบ ๕ เสียง ดังนี้ คือ

   นา หน่า น่า(หน้า) น้า หนา

   (ให้กลับไปทบทวนการผันอักษร ข้อ ๓)

 

คำเป็น คำตาย

คำเป็น มีลักษณะดังนี้

  • คำที่ประสมสระเสียงยาว (ฑีฆสระ อ่านว่า ที คะ สะ หระ) ในแม่ ก กา

เช่น กา ตี ปู โต ดู งู ฯลฯ

  • คำที่มีตัวสะกดในมาตราแม่ กง กน กม เกอย เกอว เช่น กัง กิน แกม คาย คม

(สระไม่บังคับว่าต้องเป็นเสียงยาวหรือเสียงสั้น)

 

คำตาย มีลักษณะดังนี้

  • คำที่ประสมสระเสียงสั้นในแม่ ก กา เช่น เกาะ จิก ทะ ลุ ติ โปะ
  • คำที่มีตัวสะกดในมาตราแม่ กก กด กบ เช่น คาด กับ หด นก

แผนภูมิการผันเสียงวรรณยุกต์คำประเภทต่าง ๆ

ลักษณะคำ

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

อักษรกลาง คำเป็น

กา

กัน

กาง

ก่า

กั่น

ก่าง

ก้า

กั้น

ก้าง

ก๊า

กั๊น

ก๊าน

ก๋า

กั๋น

ก๋าน

อักษรกลาง คำตาย

-

-

-

จะ

จับ

จาบ

จ้ะ

จั้บ

จ้าบ

จ๊ะ

จั๊บ

จ๊าบ

จ๋ะ

จั๋บ

จ๋าบ

อักษรสูง คำเป็น

-

-

-

ข่า

ขั่ง

ข่าง

ข้า

ขั้ง

ข้าง

-

-

-

ขา

ขัง

ขาง

อักษรสูง คำตาย

-

-

-

ขะ

ขัด

ขาด

ข้ะ

ขั้ด

ข้าด

-

-

-

-

-

-

อักษรต่ำ คำเป็น

คา

คัน

คาง

-

-

-

ค่า

คั่น

ค่าง

ค้า

คั้น

ค้าง

-

-

-

อักษรต่ำ คำตาย สระเสียงสั้น

-

-

ค่ะ

คึ่ก

คะ

คึก

ค๋ะ

คึ๋ก

อักษรต่ำ คำตาย สระเสียงยาว

-

-

วาก

เชิด

ว้าก

เชิ้ด

-

-

 

อักษรคู่ คำเป็น

คา

ข่า

ค้า/ข้า

ค้า

ขา

อักษรคู่ คำตาย สระเสียงยาว

-

ขาด

คาด/ข้าด

ค้าด

-

อักษรคู่ คำตาย สระเสียงสั้น

-

ขึก

คึ่ก/ขึ้ก

คึก

-

 

ลักษณะคำ

สามัญ

เอก

โท

ตรี

จัตวา

อักษรเดี่ยว คำตาย สระเสียงยาว

-

โหนด

โนด

โน้ด

-

อักษรเดี่ยว คำตาย สระเสียงสั้น

-

หนะ

น่ะ

นะ

-