พันธบัตรคืออะไรพันธบัตรคืออะไร

พันธบัตร หมายถึง ตราสารหรือสัญญากู้ยืมที่ผู้ออกแสดงว่ามีภาระที่ต้องจ่ายคืนผู้ให้กู้ในอนาคต โดยสัญญาจะกำหนดถึงจำนวนเงินที่ต้องใช้คืน ระยะเวลา และ อัตราผลตอบแทน

"เสี่ยงมาก ได้มาก" ถ้าต้องการได้รับผลตอบแทนมาก ผู้ลงทุนก็ต้องแบกรับความเสี่ยงมากเช่นกัน
รูปแบบการลงทุนในปัจจุบันอาจแบ่งได้เป็น 3 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

1. การฝากเงิน
2. การลงทุนในพันธบัตร หรือตราสารหนี้อื่น
3. การลงทุนในหุ้น

1. การฝากเงิน

ส่วนใหญ่แล้วผลตอบแทนจากการฝากเงินจะต่ำกว่าการลงทุนอีก 2 ประเภท แต่จะมีความเสี่ยงน้อยกว่า โดยเฉพาะในปัจจุบันที่รัฐบาลค้ำประกันให้แก่ผู้ฝากเงิน (ในกรณีของประเทศไทย)

2. การลงทุนในพันธบัตร หรือตราสารหนี้อื่น

เนื่องจากตราสารหนี้ส่วนใหญ่จะมีการจ่ายดอกเบี้ยเป็นงวด และจะคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนด ดังนั้นความเสี่ยงจึงอยู่ที่ว่าผู้ออกจะสามารถชำระ ดอกเบี้ยและเงินต้นได้หรือไม่หากผู้ออกตราสารมีความน่าเชื่อถือดีอย่าง เช่น รัฐบาล จะมีความเสี่ยงดังกล่าวน้อยมากหรือไม่เสี่ยง ดังนั้น ผลตอบแทนจึงน้อยกว่า ในกรณีที่ผู้ออกตราสารมีความน่าเชื่อถือน้อย ซึ่งต้องให้ดอกเบี้ยสูงขึ้นเพื่อมาชดเชยความเสี่ยง

นอกจากความเสี่ยงด้านผู้ออก (credit risk) แล้ว ผู้ลงทุนในพันธบัตรจะยังมีความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่จะทำให้ราคาพันธบัตรเปลี่ยนแปลงได้ อย่างไรก็ตามผู้ถือตราสารเปรียบเสมือนเป็นเจ้าหนี้ผู้ออกตราสาร ดังนั้นมีสิทธิเรียกร้องจากผู้ออก จึงอาจถือว่ามีความเสี่ยงน้อยกว่าการถือหุ้น

3. การลงทุนในหุ้น

การลงทุนในหุ้นถือว่ามีความเสี่ยงสูงสุดเมื่อเทียบกับการลงทุน 2 ประเภทดังกล่าวข้างต้น เนื่องจากการลงทุนในหุ้นผู้ลงทุนเปรียบเสมือนเป็นเจ้าของกิจการ หากกิจการล้มเหลวอาจเกิดการขาดทุนได้ดังนั้นการลงทุนในหุ้นมีโอกาสที่จะไม่ได้เงินต้นคืน

 

ประเภทของตราสารหนี้และพันธบัตร

โครงสร้างตลาดตราสารหนี้ประกอบด้วยตราสารหนี้ภาครัฐ และตราสารหนี้ภาคเอกชน

ก. ตราสารหนี้ภาครัฐ ประกอบด้วย ตั้วเงินคลัง พันธบัตรรัฐบาล พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ

- ตั้วเงินคลัง เป็นตราสารหนี้ระยะสั้นอายุไม่เกิน 1 ปีที่รัฐบาลออกมาเพื่อชดเชยการขาดดุลและบริหารสภาพคล่องระยะสั้น

- พันธบัตรรัฐบาล เป็นตราสารที่รัฐบาลออกโดยมีอายุเกิน 1 ปี ปัจจุบันมีพันธบัตรรัฐบาลตั้งแต่อายุ 2 ปี ถึง 15 ปี

- พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ เริ่มมีการออกตั้งแต่พ.ศ. 2515 แต่ในระยะแรกมีปริมาณการออกไม่มากนัก เริ่มมีบทบาทมากขึ้นในช่วงที่รัฐบาลหยุดการออกพันธบัตร พันธบัตรรัฐวิสาหกิจสามารถแบ่งเป็น พันธบัตรที่มีกระทรวงการคลังค้ำประกัน และที่ไม่มีกระทรวงการคลังค้ำประกัน

ข. หุ้นกู้ภาคเอกชน เป็นตราสารหนี้ที่ถูกกำกับดูแลภายใต้พระราชบัญญัติหลักทรัพย์ละตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535 สามารถแบ่งตามสิทธิเรียกร้องได้เป็น หุ้นกู้มีประกัน หุ้นกู้ไม่มีประกัน หุ้นกู้ด้อยสิทธิ หากพิจารณาตามรูปแบบการจ่ายดอกเบี้ยแบ่งได้เป็นหุ้นกู้ที่มีอัตราดอกเบี้ยลอยตัว หุ้นกู้ที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่และ หุ้นกู้แบบมีส่วนลด(zero coupon)

 

 

เปรียบเทียบความเสี่ยงในการลงทุนระหว่างตราสารแต่ละประเภท