โครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เป็นส่วนหนึ่งในโครงการที่รัฐบาลในช่วงที่ผ่านมากำหนดให้เป็นโครงการตามนโยบายรัฐบาลเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานนโยบายเกี่ยวกับการขยายโอกาส และพัฒนาคุณภาพการศึกษาของรัฐบาลในช่วงนั้นตามข้อเสนอของกระทรวงศึกษาธิการ ที่ต้องการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการสื่อสารดาวเทียม เพื่อใช้ในการขยายโอกาสและพัฒนาคุณภาพการศึกษา เนื่องจากประเทศไทยมีความพร้อมจากการมีดาวเทียมสื่อสารแห่งชาติดวงแรกเป็นของตนเองตามสัมปทานโครงการดาวเทียมสื่อสารแห่งชาติที่คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติให้กับ บริษัทชินวัตรคอมพิวเตอร์ แอนคอมมูนิเคชั่น จำกัด เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2534 ซึ่งดาวเทียมสื่อสารดวงแรกของประเทศไทยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานชื่อว่าดาวเทียมไทยคม มาจากคำว่า ไทยคมนาคมโดยดาวเทียมไทยคมได้ถูกส่งขึ้นสู่วงโคจร เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2536 ณ เมืองคูรู เฟรนซ์กิอานา ดินแดนของประเทศฝรั่งเศสในทวีปอเมริกาใต้โดยสมเด็จพระเทพราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรในครั้งนั้นด้วย
        กระทรวงศึกษาธิการ โดยกรมการศึกษานอกโรงเรียนได้เล็งเห็นถึงศักยภาพของการสื่อสารดาวเทียมที่จะเป็นเทคโนโลยีทางเลือก (Alternative Technology) ในอันที่จะนำไปสู่การขยายโอกาสและพัฒนาคุณภาพการศึกษาของประเทศ เนื่องจากการแพร่ภาพสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินที่ใช้กับสถานีวิทยุโทรทัศน์ในปัจจุบันมีข้อจำกัดในการใช้ช่วงเวลา จึงได้จัดทำโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเป็นการเผยแพร่ภาพรายการโทรทัศน์ด้วยสัญญาณดาวเทียมเพื่อสนับสนุนการจัดการศึกษาทางไกลให้กับประชาชนในท้องถิ่นต่างๆ เป็นการขยายบริการทางการศึกษาให้กับประชาชนอย่างทั่วถึง วัตถุประสงค์ของโครงการ
  1.เพื่อให้ประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมายได้รับการศึกษาอย่างทั่วถึงในคุณภาพและมาตรฐานเดียวกัน
  2.เพื่อให้ประชาชนมีโอกาสเลือกรับการศึกษาที่เหมาะสมกับความสามารถในการเรียนของตนเองได้อย่างอิสระ
  3.เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพของการจัดการศึกษาที่เหมาะสมและมีประโยชน์ต่อประชาชนกลุ่มเป้าหมาย ทั้งประชาชนทั่วไป กลุ่มเป้าหมายในระบบโรงเรียนและกลุ่มเป้าหมายของนอกโรงเรียน
  4.เพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาทางไกลของประเทศให้เหมาะสมกับการพัฒนาสื่อสารของประเทศในปัจจุบัน

    เป้าหมายโครงการ
    ในการทดลองโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ได้กำหนดเป้าหมายไว้ดงันี้
  1.เป้าหมายเชิงปริมาณ
  1.1 จัดการศึกษาทางไกลโดยใช้รายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียมในระบบเปิดสำหรับผู้เรียนตามหลักสูตรการศึกษานอกโรงเรียน                                                                                              1.2 จัดการศึกษาทางไกลโดยใช้รายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียมในลักษณะเสริมให้กับนักเรียนและนักศึกษาตามหลักสูตรการศึกษาในระบบโรงเรียนของสถานศึกษาทั้งของรัฐบาลและเอกชน
  1.3 จัดการศึกษาทางไกลโดยใช้รายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียมแก่ประชาชนทั่วไปให้ได้รับการบริการข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต  2. เชิงคุณภาพ
  การจัดการศึกษาทางไกลโดยใช้โทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียม มีเป้าหมายที่จะพัฒนาคุณภาพของประชาชนให้ได้รับการศึกษาเหมาะสมอย่างทั่วถึง โดยมีคุณภาพและมาตรฐานเดียวกัน ประชาชนมีทางเลือกที่จะรับการศึกษาเพิ่มมากขึ้นและในขณะเดียวกันระบบการศึกษาทางไกลของประเทศจะพัฒนาถึงจุดสูงสุดของการใช้สื่อโทรคมนาคม

    ขอบข่ายของการดำเนินโครงการ
    ในการจัดดำเนินโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมได้กำหนดขอบข่ายครอบคลุมการจัดการศึกษา 3 ลักษณะ ดังนี้
  1.การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมสำหรับการศึกษานอกโรงเรียน เป็นการจัดการศึกษาทางไกลตามหลักสูตรระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาของกรมการศึกษานอกโรงเรียน โดยมุ่งเน้นขยายบริการทางการศึกษาให้กับเด็กเยาวชนและประชาชนที่ขาดโอกาสทางการศึกษา และกลุ่มแรงงานความรู้ต่ำในสถานประกอบการและแหล่งพัฒนาอุตสาหกรรมทั่วประเทศ
  2.การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมสำหรับการศึกษาในระบบโรงเรียน
เป็นการจัดการศึกษาทางไกลตามหลักสูตรระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ โดยงมุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการเรียนการสอนในวิชาที่ขาดแคลนครู                                           3.การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมสำหรับการศึกษาตามอัธยาศัย เป็นการจัดการศึกษาทางโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมที่ไม่มีหลักสูตรเป็นระดับชั้น แต่มุ่งเน้นการให้ความรู้ที่สอดคล้องกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนทั่วไป เป็นการจัดการศึกษาเพื่อให้ข่าวสารข้อมูล ความรู้และทักษะที่เป็นประโยชน์ต่อชีวิตประจำวันของประชาชน

    หลักการและรูปแบบการเรียนการสอน
    การจัดการศึกษาทางไกลโดยใช้โทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียม เป็นการจัดการศึกษาทางไกลระบบเปิด (Open Distance Education) สำหรับการศึกษานอกโรงเรียนและเป็นการจัดการศึกษาแบบเสริม (Enrichment Programes) สำหรับการศึกษาในระบบโรงเรียนและให้การศึกษาตามอัธยาศัย (Informal Education) สำหรับประชาชนทั่วไป ซึ่งได้กำหนดแนวทางการเรียนการสอนไว้ ดังนี้
  1.การศึกษานอกโรงเรียน ผู้เรียนเมื่อลงทะเบียนเรียนแล้ว จะได้รับชุดการเรียนด้วยตนเองพร้อมตารางออกอากาศจากศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอโดยผ่านครูประจำกลุ่ม                                       2.การเรียนการสอนเสริมการศึกษาในระบบโรงเรียน สถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการจะจัดตารางสอนให้สอดคล้องกับตารางออกอากาศของรายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียมและเปิดให้นักเรียนได้เรียนกับสื่อโทรทัศน์โดยครูผู้สอนจะให้คำแนะนำเพิ่มเติมและจัดกิจกรรมตามการเรียนการสอนที่ศูนย์การศึกษาทางไกลไทยคมจัดส่งให้
  3.การศึกษาตามอัธยาศัย ศูนย์การศึกษาทางไกลไทยคมจะเผยแพร่ตารางออกอากาศในส่วนของการศึกษาตามอัธยาศัยให้กลุ่มเป้าหมายโดยทั่วไปทราบ โดยเฉพาะที่ห้องสมุดประชาชน วัด หรือสถานที่อื่นในชุมชน ซึ่งกลุ่มเป้าหมายจะได้รับชมรายการได้ตามอัธยาศัย ในขณะเดียวกับศูนย์เทคโนโลยีทางการศึกษา จะผลิตชุดการเรียนเสริมความรู้ตามอัธยาศัยให้กลุ่มเป้าหมายขอรับบริการทั้งให้เปล่าและสมัครเป็นสมาชิก

    การบริหารโครงการ
    สำหรับการบริหารโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมได้กำหนดให้มีองค์กรสำคัญในการดำเนินโครงการ 3 ระดับ คือ
  1.องค์กรนโยบาย เป็นองค์กรในระดับกระทรวงกำหนดให้บริหารในรูปของคณะกรรมการอำนวยการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม                                                                                                                     2 องค์กรบริหาร กรมการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ จะดำเนินการขอความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี ในการจัดตั้งให้ศูนย์การศึกษาทางไกลไทยคมเป็นหน่วยงานทางการศึกษา สังกัดกรมการศึกษานอกโรงเรียน                                                                                                                                     3 องค์กรปฏิบัติ ซึ่งจะแยกออกเป็น 2 ส่วน คือ
    3.1 องค์กรปฏิบัติในการพัฒนาหลักสูตร สื่อ การติดตามผลและประเมินผล กรมการศึกษานอกโรงเรียนมอบหมายให้หน่วยงานต่างๆ ที่มีบทบาทที่เกี่ยวข้องรับผิดชอบการดำเนินการ ดังนี้
    3.2 องค์กรปฏิบัติในการจัดการเรียนการสอน กรมการศึกษานอกโรงเรียนมอบหมายให้หน่วยงานต่างๆ ที่มีบทบาทเกี่ยวข้องรับผิดชอบดำเนินการ    

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
    การทดลองโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมคาดว่าจะก่อให้เกิดประโยชน์ ดังนี้
  1.ประชาชนทั้งประเทศที่ประสงค์จะได้รับการศึกษา จะสามารถเข้ารับบริการกรศึกษาได้ตามความต้องการ
  2.ผู้เรียนทั่วประเทศจะได้รับเนื้อหาสาระของการศึกษาในคุณภาพและมาตรฐานในระดับเดียวกันกับครู อาจารย์ ผู้เชี่ยวชาญโดยตรง
  3.ระบบการศึกษาของประเทศ ทั้งการศึกษาในระบบโรงเรียน การศึกษานอกโรงเรียนและการศึกษาตามอัธยาศัย ทั้งในระดับก่อนวัยเรียน ประถมศึกษา มัธยมศึกษาและอุดมศึกษาสามารถใช้การศึกษาทางไกลเป็นสื่อการเรียนการสอนทั้งเป็นสื่อโดยตรงและสื่อเสริมการเรียนการสอน
  4.โทรทัศน์เพื่อการศึกษาผ่านดาวเทียมจะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการจัดการศึกษาทางไกลของประเทศ เพราะทุกชุมชนที่ประสงค์จะรับบริการทางการศึกษาก็มีศักยภาพที่จะจัดหาโทรทัศน์ และเครื่องรับสัญญาณดาวเทียม ทั้งกรณีที่พึ่งพาตนเองและรัฐบาลจัดหาให้ ซึ่งอาจคาดได้ว่าอย่างน้อยทุกหมู่บ้าน โรงเรียนทุกแห่ง วัดทุกแห่ง ศูนย์การเรียนของกรมการศึกษานอกโรงเรียนทุกแห่ง ห้องสมุดประชาชนทุกแห่งจะมีเครื่องรับสัญญาณดาวเทียมและสามารถให้บริการทางการศึกษาได้อย่างกว้างขวาง